චලනය වන දේ නතර වන්නේ ඇයි?
පැන්සලක් මේසයක් මත තබා, එය මේසය දිගේ ලිස්සා යන සේ අතින් පහරක් ගසන්න. සිදු වන දේ ඔබ දන්නවා ය: එහි වේගය ක්‍රමයෙන් අඩු වී, කෙටි දුරක් ගිය පසු එය නතර වේ.
දැන් මේසයට වඩා සුමට පෘෂ්ඨයක් මත පැන්සල තබා, හරියට ම එම ශක්තියෙන් ම නැවත පහරක් ගසන්න. මෙවර ද එය නතර වේ — නමුත් නතර වන්නේ ඊට වඩා බොහෝ දුරක් ගිය පසුව ය.
ඇසිය යුතු ප්‍රශ්නය
පැන්සල පසුපසට කිසිවෙක් තල්ලු කළේ නැත. කිසිවෙක් එය අල්ලා ගත්තේ ද නැත. එසේ නම් චලනය වන වස්තුවක වේගය ඉබේ ම අඩු වී එය නතර වන්නේ ඇයි? එය ගමන් කරන පෘෂ්ඨය අනුව යන දුර වෙනස් වන්නේ ඇයි?
චලිතයට විරුද්ධ ව යමක් ක්‍රියා කරන්නට ඕනෑ ය. වස්තුවක් පෘෂ්ඨයක් මත ලිස්සා යන විට, එම පෘෂ්ඨය එහි චලිතය වැළැක්වීමට තැත් කරයි; ඒ සඳහා එය වස්තුව මත බලයක් යොදයි. මේ පරිච්ඡේදය කතා කරන්නේ එම බලය ගැන ය.
ඝර්ෂණය (Friction)
පෘෂ්ඨයක් මත ගමන් කරන වස්තුවක චලිතය වැළැක්වීමට එම පෘෂ්ඨය මගින් යොදන බලය ඝර්ෂණ බලය ලෙස හැඳින්වේ. එය ක්‍රියා කරන්නේ එකිනෙක ස්පර්ශ ව ඇති පෘෂ්ඨ ඔස්සේ වන අතර, එය සෑම විට ම චලිතයට විරුද්ධ ය.
පැන්සලට පිළිතුර
සුමට පෘෂ්ඨය මත පැන්සල වැඩි දුරක් ගියේ එබැවිනි — එයට විරුද්ධ ව ක්‍රියා කළ ඝර්ෂණය අඩු ය. මේ අදහස මතක තබා ගන්න; ඉතිරි පරිච්ඡේදය මුළුමනින් ම කරන්නේ මේ බලය කොපමණ ද, එය තීරණය වන්නේ කුමක් අනුව ද යන්න පරීක්ෂා කිරීම ය.