උස සහ වළේ ගැඹුර
උස සමඟ විභව ශක්තිය වැඩි වන බව සූත්‍රය කියයි. මෙම ක්‍රියාකාරකමය එය සිදු වනු පෙන්වයි, මිනුම් උපකරණය ලෙස වළක ගැඹුර භාවිත කරමින්.
රූපයක් එක් කළ යුතුය
ක්‍රමය
- බිම 3 cm පමණ උසට විහිදෙන පරිදි එක සමාන ගනකමට කිරි මැටි අතුරන්න.
- වානේ ගෝලයක් වැනි තරමක් බර වස්තුවක් මැටි පෘෂ්ඨයේ සිට 0.5 m උසක සිට අත හරින්න.
- බර වස්තුව වැටුණු තැන සෑදුණු වළේ ගැඹුර නිරීක්ෂණය කරන්න.
- දැන් නැවතත් එම වස්තුවේ එක ම පෘෂ්ඨය මැටි පිඬ සමඟ ගැටෙන පරිදි විවිධ උස්වල සිට අත හරින්න.
- එම සෑම අවස්ථාවක ම සෑදෙන වළේ ගැඹුර නිරීක්ෂණය කරන්න.
නිරීක්ෂණය
වස්තුව වැටෙන උස වැඩි වන තරමට එය සාදන වළේ ගැඹුර ද වැඩි වේ.
වළ කියවීම
මැටියේ වළක් සෑදීමට ශක්තියක් අවශ්‍ය වන අතර, එම ශක්තිය ලැබුණේ වැටුණු වස්තුවෙනි. එ නිසා ගැඹුරු වළක් යනු වස්තුව වැඩි ශක්තියක් රැගෙන පැමිණි බව යි — එ නිසා වළ යනු වස්තුව අත හැරීමට පෙර එයට තිබූ ශක්තිය මැනීමේ වක්‍ර ක්‍රමයකි.
උස වැඩි නම් ගබඩාව ද විශාල ය
වස්තුවක් තබන උස වැඩි වන තරමට එය දරන විභව ශක්තිය වැඩි වේ. එය මැටි ගුලියකින් පෙන්වා දෙන ලද, m g h හි ඇති h යි.
එක ම පෘෂ්ඨය මැටියේ ගැටිය යුත්තේ ඇයි?
තුඩක් මත වැටෙන ගෝලයක් පැතලි පැත්තක් මත වැටෙන එකකට වඩා ගැඹුරට කිඳා බසී, එය රැගෙන ආ ශක්තිය කුමක් වුව ද. ගැටෙන පෘෂ්ඨය එක ම ලෙස තබා ගැනීම මෙම සැසඳීම උස පමණක් පිළිබඳ පරීක්ෂණයක් කරවයි.