පරිච්ඡේදය එකට ගැළපීම
එකවර කොටස් එකකට වඩා භාවිත කරන ගැටලු තුනකි, ඉන්පසු පරිච්ඡේදය ඔබට රඳවා ගැනීමට කී සියල්ල.
මිශ්‍ර අභ්‍යාසය
1 වන ප්‍රශ්නය
- ළමයෙක් ස්කන්ධය 4 kg වන බෑගයක් 1.5 m උසකට ඔසවයි. මෙහි දී කෙරුණු කාර්යය කොපමණ ද? (g = 10 m s-2)
- ඉහත කී කාර්යය කිරීම සඳහා ගත වූ කාලය තත්පර 3 ක් නම්, එහි දී කාර්යය කිරීමේ ශීඝ්‍රතාව, එනම් ජවය, කොපමණ ද?
2 වන ප්‍රශ්නය
800 g ස්කන්ධයක් සහිත වස්තුවක් 20 m s-1 ප්‍රවේගයෙන් සිරස් ව ඉහළට යවන ලදී.
- එය පොළොවෙන් ඉහළට නැඟීම ආරම්භ වන අවස්ථාවේ දී චාලක ශක්තිය කොපමණ ද?
- එම වස්තුව උපරිම උසට නැඟීමට ගතවන කාලය කොපමණ ද?
- එය ඉහළ නගින උපරිම උස කොපමණ ද?
- එය නගින උපරිම උසේ දී විභව ශක්තිය කොපමණ ද?
3 වන ප්‍රශ්නය
ස්කන්ධය 35 kg වන ළමයෙක් පඩි පෙළක් දිගේ 4 m සිරස් උසකට නගියි.
- ඔහු විසින් කරන ලද කාර්යය ප්‍රමාණය කොපමණ ද?
- ඔහුට පඩි පෙළ නැඟීමට මිනිත්තු 1ක කාලයක් ගත වූයේ නම්, ඔහුගේ කාර්යය කිරීමේ ශීඝ්‍රතාව හෙවත් ජවය කොපමණ ද?
රූපයක් එක් කළ යුතුය
සාරාංශය
- බලයක් මගින් කෙරෙන කාර්යය එම බලයේ විශාලත්වයේත්, එම බලයේ දිශාව ඔස්සේ විස්ථාපනයේත් ගුණිතයට සමානය — එනම්, කාර්යය = බලය × බලයේ දිශාවට විස්ථාපනය.
- ශක්ති හානියක් නොමැති නම් කෙරුණු කාර්ය ප්‍රමාණය වැය වූ ශක්තියට සමානය.
- කාර්යය හා ශක්තිය මනින ඒකකය ජූල (J) වේ.
- යාන්ත්‍රික ශක්ති වර්ග දෙක විභව ශක්තිය හා චාලක ශක්තිය යි.
- වස්තුවක චාලක ශක්තිය රඳා පවතින්නේ එහි ස්කන්ධය හා ප්‍රවේගය මත ය, එය Ek = ½ m v2 මඟින් ගණනය කෙරේ.
- ගුරුත්වාකර්ෂණ විභව ශක්තිය කෙරෙහි බලපාන සාධක තුනකි — ස්කන්ධය (m), ගුරුත්වජ ත්වරණය (g) සහ උස (h) — එය Ep = m g h මඟින් ගණනය කෙරේ.
- වස්තුවක් ගුරුත්වය යටතේ ඉහළට යනවිට එහි චාලක ශක්තිය හානිවන අතර එම හානිවන ශක්ති ප්‍රමාණය විභව ශක්තිය බවට පත්වේ.
පාරිභාෂික වචන
| සිංහල | ඉංග්‍රීසි |
|---|---|
| කාර්යය | Work |
| ශක්තිය | Energy |
| යාන්ත්‍රික ශක්තිය | Mechanical energy |
| චාලක ශක්තිය | Kinetic energy |
| විභව ශක්තිය | Potential energy |
| ජවය | Power |
රාශි තුනකි, ඒකක තුනකි
කාර්යය සහ ශක්තිය දෙක ම මනිනු ලබන්නේ ජූලවලින් ය; ජවය මනිනු ලබන්නේ වොට්වලින් ය. පිළිතුරක් ඉන් වැරදි එකකින් ලැබුණේ නම්, සූත්‍රය සකසා ඇත්තේ වැරදි ලෙස ය.