නිදසුන් — චලනය වීමට පෙර
60 N බර ලී කුට්ටියක් තිරස් මේසයක් මත තිබේ. කුට්ටිය හා මේසය අතර සීමාකාරී ඝර්ෂණය 18 N කි. නිදසුන් තුනකි; තුනේ දී ම කුට්ටිය තවම චලනය වී නැත.
නිදසුන 1 — ඝර්ෂණය සොයමු
ගැටලුව
කුට්ටිය තිරස් ව 8 N බලයකින් තල්ලු කරන අතර එය චලනය නොවේ. කුට්ටිය මත ක්‍රියා කරන ඝර්ෂණ බලය සොයන්න.
විසඳුම
කුට්ටිය චලනය නොවන බැවින් එය මත බල සංතුලනය වේ.
ඝර්ෂණය = යොදන බලය
ඝර්ෂණය = 8 N (ස්ථිතික ඝර්ෂණය)
18 N නොවේ. ස්ථිතික ඝර්ෂණය සපයන්නේ තල්ලුව සංතුලනය කිරීමට අවශ්‍ය ප්‍රමාණය පමණි; 18 N යනු ඉල්ලුවහොත් සැපයිය හැකි උපරිමය පමණි.
නිදසුන 2 — අභිලම්භ ප්‍රතික්‍රියාව සොයමු
ගැටලුව
එම කුට්ටිය මත මේසයේ අභිලම්භ ප්‍රතික්‍රියාව සොයන්න.
විසඳුම
මේසය තිරස් ය; සිරස් ව වෙනත් බලයක් නොයෙදේ.
R = බර
R = 60 N
8 N තල්ලුව තිරස් බැවින් එය මෙයට කිසිසේත් ම නොවදියි. සිරස් බල සංතුලනය වන්නේ සිරස් බල සමඟ ය.
නිදසුන 3 — චලනය වීමට මොහොතක් තිබේ
ගැටලුව
කුට්ටිය යන්තමින් චලනය වීමට සූදානම් වන තෙක් තල්ලුව වැඩි කරනු ලැබේ. දැන් තල්ලුව කොපමණ ද, ඝර්ෂණ බලය කොපමණ ද?
විසඳුම
"චලනය වීමට මොහොතක් තිබේ" යනු ඝර්ෂණය එහි උපරිමයට පැමිණ ඇති බව යි.
ඝර්ෂණය = සීමාකාරී ඝර්ෂණය = 18 N
කුට්ටිය තවමත් නිශ්චල බැවින් බල තවමත් සංතුලනය වේ:
තල්ලුව = 18 N
යොදන බලය සහ සීමාකාරී ඝර්ෂණය එක ම සංඛ්‍යාව වන එක ම මොහොත මෙයයි — ක්‍රියාකාරකම 01 හි දී තුලාවකින් සීමාකාරී ඝර්ෂණය මැනිය හැකි වූයේ ම එබැවිනි.
ක්‍රමය මතක තබා ගන්න
කිසිවක් චලනය වීමට පෙර, ඝර්ෂණය = යොදන බලය ලෙස ලියා ඉන් එහාට නොයන්න. සීමාකාරී අගය පිළිතුර නොවේ — එය වස්තුව නිශ්චල ව පවතී ද යන්න පරීක්ෂා කරන මිම්ම පමණි.