මිනිරන් සහ දියමන්ති
මිනිරන් හා දියමන්ති වෙනස් වන්නේ එක් දෙයකින් පමණි: එක් එක් කාබන් පරමාණුව බැඳෙන අසල්වැසියන් ගණනෙන්.
රූපයක් එක් කළ යුතුය
මිනිරන්
මිනිරන් තුළ එක් එක් කාබන් පරමාණුව තවත් තුනකට ඒක බන්ධන සාදයි. එයින් එකිනෙක උඩ ගොඩගැසෙන පැතලි තහඩු නිපදවේ. කාබන්ට සංයුජතා ඉලෙක්ට්‍රෝන හතරක් ඇති බැවින් එක් එක් පරමාණුව මත එකක් ඉතිරි වන අතර, එම අතිරික්ත ඉලෙක්ට්‍රෝන තහඩු අතර දුර්වල ආකර්ෂණ පමණක් සාදයි.
තහඩුවක් තුළ ප්‍රබල බන්ධන, තහඩු අතර දුර්වල ආකර්ෂණ. එබැවින් එක් ස්තරයක් අනෙක මත පහසුවෙන් ලිස්සා යයි. මිනිරන් ලිහිසි බවක් දැනෙන්නේ ද ලිහිසි ද්‍රව්‍යයක් ලෙස ක්‍රියා කරන්නේ ද එබැවිනි.
දියමන්ති
දියමන්ති තුළ එක් එක් කාබන් පරමාණුව ත්‍රිමාන ව තවත් හතරකට ඒක බන්ධන සාදයි. ස්තර නොමැති අතර ඉතිරි ඉලෙක්ට්‍රෝන ද නොමැත — සෑම සංයුජතා ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් ම බන්ධනයක යෙදෙන අතර ජාලය සෑම දිශාවකට ම දෘඪ ලෙස විහිදේ.
ලිස්සා යා හැකි වෙන් වූ කොටස් නොමැති බැවින් කිසිවක් ලිස්සා යා නොහැකි ය. ස්වභාවධර්මයේ හමු වන දෘඪ ම ද්‍රව්‍යය දියමන්ති ය.
| මිනිරන් | දියමන්ති | |
|---|---|---|
| කාබන් පරමාණුවකට බන්ධන | 3 | 4 |
| සැකැස්ම | ගොඩගැසුණු පැතලි ස්තර | ත්‍රිමාන ජාලයක් |
| ඉතිරි සංයුජතා ඉලෙක්ට්‍රෝනය | පරමාණුවකට එකක් | නොමැත |
| හැසිරීම | මෘදු, ලිහිසි, ලිහිසි ද්‍රව්‍යයක් | ස්වභාවික දෘඪ ම ද්‍රව්‍යය |
මතක තබා ගත යුතු ව්‍යතිරේකය
සහසංයුජ සංයෝගවල ද්‍රවාංක හා තාපාංක සාමාන්‍යයෙන් අඩු ය. මිනිරන් හා දියමන්ති එසේ නොවේ: ඒවා දිය කිරීම යනු කුඩා අණු වෙන් කිරීම පමණක් නොව, යෝධ දැලිසක් පුරා සහසංයුජ බන්ධන බිඳීමයි. දෙකෙහි ම ද්‍රවාංක හා තාපාංක ඉතා ඉහළ ය. 10.5 කොටසට අවශ්‍ය වන ව්‍යතිරේකය මෙයයි.