ක්‍රියාකාරකම 1 — ඇදීම් දෙකක්, එක් රේඛාවක්
එක ම දිශාවට යෙදෙන බල දෙකක් එකට කොපමණ ද යන්න තුලා තුනකින් මැනිය හැකි ය.
ක්‍රියාකාරකම 1
අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය: ට්‍රොලියක්, නිව්ටන් තරාදි තුනක්, කප්පි දෙකක්, මුදුවක්.
- මේසය මත තබන ලද ට්‍රොලියේ එක් පැත්තකට මුදුව සවිකර, එම මුදුවට සම්බන්ධ කළ සවිමත් තන්තු දෙකක් සුමට කප්පි දෙකක් තුළින් යවන්න.
- එම තන්තු දෙකෙහි දෙකෙළවර B හා C නම් නිව්ටන් තුලා දෙකකට සම්බන්ධ කරන්න.
- ට්‍රොලියේ අනෙක් කෙළවර A නම් නිව්ටන් තුලාව මගින් බිත්තියකට සම්බන්ධ කරන්න.
- B හා C තුලා දෙකෙන් බල දෙකක් යොදා අදින්න. ඒවායේ පාඨාංක සටහන් කර ගන්න. A තුලාවේ පාඨාංකය ද සටහන් කර ගන්න.
- B සහ C මගින් විවිධ බල යොදමින් කිහිප වරක් මෙය සිදුකර, පාඨාංක අතර සම්බන්ධතාව සොයන්න.
රූපයක් එක් කළ යුතුය
නිරීක්ෂණය
යොදන බල කුමක් වුව ද, B හා C පාඨාංකවල එකතුව A පාඨාංකයට සමාන බව පෙනෙනු ඇත.
A තුලාව මනින්නේ කුමක් ද?
B හා C ට්‍රොලිය මුදුව දෙසට අදිති; A ට්‍රොලිය බිත්තියට අල්ලාගෙන සිටී. ට්‍රොලිය චලනය නොවන බැවින් A යෙදිය යුත්තේ අනෙක් පැත්තෙන් එන ඇදීම හරියට ම සමතුලනය කරන බලයයි. එනම් A පාඨාංකය B හා C ගේ සම්ප්‍රයුක්තයේ මිම්මකි — එය සෘජුව ම කියවිය හැකි එක ම ස්ථානය එයයි.
කප්පි ඇත්තේ ඇයි?
කප්පි බලයේ විශාලත්වය වෙනස් නොකරයි — ඒවා කරන්නේ දිශාව හැරවීම පමණි. එමගින් තුලා දෙක පැත්තකට තබාගෙන ම, ට්‍රොලිය මත ඇදීම් දෙක ම එක ම රේඛාව දිගේ එක ම දිශාවට යෙදිය හැකි වේ.