ක්‍රියාකාරකම 02 — රළු බව
ඝර්ෂණය ක්‍රියා කරන්නේ ස්පර්ශ ව ඇති පෘෂ්ඨ අතර බැවින්, ඒවා පිළිබඳ කරුණු තුනක් බලපෑ හැකි යැයි සැක කිරීම සාධාරණ ය: ඒවා කෙතරම් රළු ද, කොපමණ ප්‍රමාණයක් ස්පර්ශ වේ ද, ඒවා කෙතරම් තදින් එකට තෙරපී ඇත් ද යන්න. ඒ එකිනෙක සඳහා ක්‍රියාකාරකම තුනක් — පළමුව රළු බව.
අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය
60 N බර ලී කුට්ටියක්, නිව්ටන් තුලාවක්, විවිධ රළු ප්‍රමාණ සහිත වැලි කඩදාසි කිහිපයක්.
රූපයක් එක් කළ යුතුය
ක්‍රමය
- ලී කුට්ටිය ගෙන එහි යට පෘෂ්ඨය සම්පූර්ණයෙන් ම වැසී යන පරිදි රළු බව අඩු ම වැලි කඩදාසිය අලවා ගන්න.
- 5.3 රූපයේ පෙන්වා ඇති ආකාරයට වැලි කඩදාසියේ රළු පෘෂ්ඨය මේසයේ පෘෂ්ඨයට ස්පර්ශ වන පරිදි කුට්ටිය මේසය මත තබා, පළමුවෙන් කුඩා බලයකින් ද ඉන් පසු ක්‍රමයෙන් බලය වැඩි කරමින් ද තුලාව තිරස් අතට අදින්න.
- කුට්ටියේ චලිතය යන්තමින් ඇරඹෙන අවස්ථාවේ නිව්ටන් තුලාවේ පාඨාංකය ලබා ගන්න. මෙය සීමාකාරී ඝර්ෂණ බලය යි.
- ඉන් පසු රළු බවින් වැඩි වැලි කඩදාසියක් ගෙන පෙර සේ ම යට පෘෂ්ඨයේ අලවා සීමාකාරී ඝර්ෂණ බලය නැවත සොයා ගන්න.
- මෙසේ වෙනස් රළු කඩදාසි කිහිපයක් ම යොදාගෙන මෙය සිදු කර ප්‍රතිඵල සසඳන්න.
නිරීක්ෂණය
රළු බව අඩු කඩදාසියේ සිට ක්‍රමයෙන් රළු බව වැඩි කඩදාසි වෙත යන විට සීමාකාරී ඝර්ෂණය ද එම පිළිවෙළට ම වැඩි වේ.
නිගමනය
ස්පර්ශ පෘෂ්ඨවල රළු බව ඝර්ෂණය කෙරෙහි බලපායි. කුට්ටිය, එහි බර සහ මේසයට ස්පර්ශ වන වර්ගඵලය සියල්ල එක සේ තබාගෙන රළු බව පමණක් වෙනස් කළ බව සලකන්න; වෙනසට රළු බව හේතු වූ බව කිව හැක්කේ එබැවිනි.