සියල්ල එකට තැබීම
පරිච්ඡේදය අවසන් වන විට ඔබට තිබිය යුත්තේ සූත්‍ර හතරක් නොව එක් තීරණ පෙළක් ය.
| බල දෙක... | කරන්න | දිශාව |
|---|---|---|
| එක ම දිශාවට (රේඛා එකක් හෝ දෙකක්) | එකතු කරන්න | එම දිශාව ම |
| විරුද්ධ දිශාවට, එක් රේඛාවක | අඩු කරන්න | වැඩි බලයේ දිශාව |
| විරුද්ධ දිශාවට, සමාන විශාලත්වයෙන් | වෙනස ශූන්‍යයි | දිශාවක් නැත |
| එකිනෙකට ආනත ව | එකතු හෝ අඩු නොකරන්න | බල දෙක අතර |
නිදසුන — නඟුල අදින හරක් දෙදෙනා
ගැටලුව
හරක් බානක් (දෙදෙනෙකු) බැඳ නඟුලකින් සී සෑමේ දී, එක් හරකෙකු 100 N බලයකින් ද අනිකා 80 N බලයකින් ද අදින ලද්දේ නම් නඟුල ඉදිරියට ඇදී යන්නේ කවර සම්ප්‍රයුක්ත බලයකින් ද?
විසඳුම
හරකුන් දෙදෙනා යාබදව සිටී, එබැවින් ඇදීම් දෙක සමාන්තර ය — එහෙත් දෙක ම නඟුල යා යුතු දිශාවට ම ය.
සම්ප්‍රයුක්තය = 100 N + 80 N
සම්ප්‍රයුක්තය = 180 N, ඉදිරියට.
නිදසුන — නිව්ටන් තුලාවේ පාඨාංකය
ගැටලුව
නිව්ටන් තරාදියක එක් වස්තුවක් එල්ලූ විට පාඨාංකය 80 N විය. 500 g ස්කන්ධයක් සහිත තවත් වස්තුවක් එල්ලූ විට නිව්ටන් තරාදිය පහළට ඇදෙන සම්ප්‍රයුක්ත බලය නිව්ටන්වලින් කීයද? (g = 10 m s−2 ලෙස ගන්න.)
විසඳුම
දෙවන වස්තුවේ බර සොයමු. 500 g = 0.5 kg.
බර = m g = 0.5 kg × 10 m s−2 = 5 N
බර දෙක ම පහළට — එක ම දිශාවට — යෙදෙන බැවින් එකතු කරමු.
සම්ප්‍රයුක්තය = 80 N + 5 N = 85 N, පහළට.
500 එකතු නොකරන්න. ස්කන්ධය බලයක් නොවේ; එය බලයක් වන්නේ g න් ගුණ කළ පසුව ය.
| සම්ප්‍රයුක්ත බලය | Resultant force |
| නිව්ටන් තුලාව | Newton balance |
| අසංතුලිත බලය | Unbalanced force |
| විරුද්ධ දිශාව | Opposite direction |
පරිච්ඡේදයේ සාරාංශය
- බල කිහිපයක් වෙනුවට ක්‍රියා කරන තනි බලය සම්ප්‍රයුක්ත බලය නම් වේ.
- එකම දිශාවට ක්‍රියා කරන බල දෙකක සම්ප්‍රයුක්තයේ විශාලත්වය වනුයේ ඒ බල දෙකෙහි එකතුවයි. දිශාව එම බලයේ දිශාවයි.
- ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවට ක්‍රියා කරන ඒක රේඛීය බල දෙකක විශාලත්වය වෙනස් නම්, සම්ප්‍රයුක්ත බලය එම බල දෙකේ විශාලත්වවල වෙනසට සමාන අතර, වැඩි බලයේ දිශාවට සම්ප්‍රයුක්ත බලය ක්‍රියා කරයි.
- ආනත බල දෙකක සම්ප්‍රයුක්තය ක්‍රියා කරන්නේ, ඒ බල අතර වූ දිශාවකටයි.