ද්‍රව පීඩන ගැටලු
දැන් P = hρg සූත්‍රය අභ්‍යාසයේ ගැටලු පහට යොදමු. සෑම තැනක ම g = 10 m s−2 ලෙස ගනිමු.
ගැටලුව (1)
ගැටලුව
යම් භාජනයක අඩංගු ද්‍රවයක් නිසා භාජනයේ පතුල මත ඇතිවන පීඩනය 1500 Pa වේ. මෙහි "පීඩනය 1500 Pa වේ" යන්නෙහි තේරුම කුමක් ද?
විසඳුම
භාජනයේ පතුලේ සෑම 1 m2 ක වර්ගඵලයක් මත ම ද්‍රවය විසින් 1500 N බලයක් අභිලම්බ ව යොදනු ලබන බව ය.
ගැටලුව (2)
ගැටලුව
50 cm උස රසදිය කඳක් මගින් ඇති වන පීඩනය සොයන්න. (රසදියේ ඝනත්වය 13 600 kg m−3 වේ)
විසඳුම
h = 50 cm = 0.5 m
P = h ρ g = 0.5 m × 13 600 kg m−3 × 10 m s−2
= 68 000 Pa
ගැටලුව (3)
ගැටලුව
ජල පොකුණක ජල පෘෂ්ඨයේ සිට පතුලට ගැඹුර 1.5 m වේ. පොකුණේ පතුලේ දී ජලය මගින් ඇති කරන පීඩනය ගණනය කරන්න. (ජලයේ ඝනත්වය 1000 kg m−3)
විසඳුම
P = 1.5 m × 1000 kg m−3 × 10 m s−2
= 15 000 Pa
ගැටලුව (4)
ගැටලුව
මුහුදේ එක්තරා ස්ථානයක ගැඹුර 1 km වේ. එම ස්ථානයේ මුහුදු පත්ල මත මුහුදු ජලය මගින් ඇති කරන පීඩනය සොයන්න. (මුහුදු ජලයේ ඝනත්වය 1050 kg m−3 වේ)
විසඳුම
h = 1 km = 1000 m
P = 1000 m × 1050 kg m−3 × 10 m s−2
= 10 500 000 Pa
මෙය වායුගෝලීය පීඩනය මෙන් සියයකට ත් වඩා විශාල ය — ගැඹුරු මුහුදු යාත්‍රාවලට ඝන බිත්ති අවශ්‍ය වන්නේ ඒ නිසා ය.
ගැටලුව (5)
ගැටලුව
දිග 5 m, පළල 3 m සහ ගැඹුර 2 m වන ටැංකියක් ඝනත්වය 800 kg m−3 වන ද්‍රවයකින් පුරවා ඇත.
(a) එම ද්‍රවය නිසා ටැංකියේ පතුලේ පීඩනය කොපමණ ද?
(b) එම පීඩනය නිසා ටැංකියේ පතුල මත ඇතිවන බලය කොපමණ ද?
විසඳුම
(a) P = h ρ g = 2 m × 800 kg m−3 × 10 m s−2 = 16 000 Pa
පතුලේ වර්ගඵලය = 5 m × 3 m = 15 m2
(b) බලය = පීඩනය × වර්ගඵලය = 16 000 N m−2 × 15 m2 = 240 000 N
(a) හි දී දිග හා පළල භාවිත නොවූ බව සලකන්න — පීඩනය රඳා පවතින්නේ ගැඹුර මත පමණි. ඒවා අවශ්‍ය වන්නේ (b) හි බලය සෙවීමට වර්ගඵලය ගණනය කිරීමට ය.