ක්‍රියාකාරකම 3 — දුර වැදගත් ය
දැන් අප අනෙක් පැත්ත පරීක්ෂා කරමු: බලය නියත ව තබා ගෙන ලම්බක දුර පමණක් වෙනස් කරමු.
ක්‍රියාකාරකම 3
- ක්‍රියාකාරකම 2 හි ලී පටිය ම භාවිත කරන්න. ඉස්කුරුප්පු ඇණය ආපස්සට වටයක් කරකවා මුල් පිහිටීමට ගෙන එන්න.
- A ට ආසන්න ව නූලකින් සාදන ලද පුඩුවක් මගින් දුනු තරාදිය එල්ලා, පටිය යන්තම් භ්‍රමණය කිරීමට අවශ්‍ය බලය සොයන්න. එය F1 යැයි සිතමු. අක්ෂයේ සිට එතැනට ඇති දුර x1 වේ.
- ඉන්පසු ඉස්කුරුප්පු ඇණය වට 1/4ක් පමණ කරකවා තද කරන්න.
- දැන් තරාදි පාඨාංකය F1 ලෙස ම නියත ව තබා ගනිමින්, පටිය යන්තම් චලනය වන තෙක් කම්බි මුදුව D දෙසට සෙමින් ගෙන යන්න. පටිය චලනය වීමට පටන් ගන්නා විට O සිට තරාදියට ඇති දුර x2 මැන ගන්න.
- ඇණය තවත් වට 1/4ක් කරකවා, බලය F1 ලෙස ම තබා ගෙන x3 ලබා ගන්න.
රූපයක් එක් කළ යුතුය
11.3 වගුව
| අවස්ථාව | F1 | තරාදියට ඇති දුර (x) |
|---|---|---|
| ආරම්භක අවස්ථාව | 1.5 N | 15 cm |
| ඇණය වට 1/4ක් කරකැවූ විට | 1.5 N | 32 cm |
| ඇණය වට 1/2ක් කරකැවූ විට | 1.5 N | 55 cm |
නිරීක්ෂණය
බලය තීරුවේ පහළට ම 1.5 N ලෙස නොවෙනස් ය. එහෙත් පටිය තද වන තරමට එය කරකැවීමට තරාදිය තව තවත් ඈතට ගෙන යා යුතු විය.
එබැවින් බල ඝූර්ණය අක්ෂයේ සිට ඇති ලම්බක දුර මත ද රඳා පවතී.
ක්‍රියාකාරකම දෙකේ ම නිගමනය
ක්‍රියාකාරකම 2 බලය පමණක් වෙනස් කළේ ය. ක්‍රියාකාරකම 3 දුර පමණක් වෙනස් කළේ ය. දෙක ම ඝූර්ණය වෙනස් කළේ ය — එබැවින් ඝූර්ණය ඒ දෙකේ ම ශ්‍රිතයකි, එකක පමණක් නොවේ.
ගුණිතය සනාථ වේ
ඝූර්ණය = බලය × ලම්බක දුර යන්න දැන් අනුමානයක් නොවේ. එහි සාධක දෙක ම වෙන වෙන ම වෙනස් කර, දෙක ම ඝූර්ණයට බලපාන බව මනින ලද පාඨාංකවලින් පෙන්වා දී ඇත.