ශක්තිය ලබා ගැනීම
ආහාරය තුළ ශක්තිය ඇත. එහෙත් එය ලබා ගැනීමට ආහාරය සෛලය තුළ දී බිඳ හෙළිය යුතු ය. එම ක්‍රියාවලිය සෛලීය ශ්වසනය යි.
සෛලීය ශ්වසනය
ජීව සෛල තුළ දී සංචිත ආහාර මගින් ශක්තිය නිපදවන ක්‍රියාවලිය සෛලීය ශ්වසනය ලෙස හැඳින්වේ.
එය කෙළින් ම බලා ගත නොහැක
සජීවී බවේ වැදගත් ලක්ෂණයක් වුව ද ශ්වසනය අපට ඍජුව ම නිරීක්ෂණය කළ නොහැකි ය. සෛලීය ශ්වසනය යනු සෛලයක් ඇතුළත සිදු වන ජෛව රසායනික ප්‍රතික්‍රියා දාමයකි — ඇසට පෙනෙන දෙයක් නොවේ. එබැවින් එය පරීක්ෂණාත්මක ක්‍රම මගින් තහවුරු කළ යුතු වේ.
එසේ නම් තහවුරු කරන්නේ කෙසේ ද?
ක්‍රියාවලිය නොපෙනුණ ද එහි ආදාන හා ප්‍රතිදාන මැනිය හැකි ය. ශ්වසනයට ඔක්සිජන් අවශ්‍ය නම් ඔක්සිජන් අඩු වීම මැනිය හැකි ය; ඉන් කාබන්ඩයොක්සයිඩ් පිටවේ නම් එය හඳුනාගත හැකි ය. ඉදිරි පිටු දෙකේ ක්‍රියාකාරකම් දෙක කරන්නේ හරියට ම එයයි.
ශ්වසනය සෛලයක් තුළ දී සිදු වේ
ශ්වසනය සිදු වන්නේ පෙනහළු තුළ නොව සෛලය තුළ ය. පෙනහළු කරන්නේ ඒ සඳහා ඔක්සිජන් ගෙන ඒම හා කාබන්ඩයොක්සයිඩ් පිට කිරීම පමණි. සෑම ජීවී සෛලයක් ම — ශාක සෛල ද ඇතුළත් ව — ශ්වසනය කරයි.