ක්‍රියාකාරකම 01 — ලී කුට්ටිය
ලී කුට්ටියක්, නිව්ටන් තුලාවක්, සහ සෙමින් ක්‍රමයෙන් වැඩි කරන ඇදීමක්. 5.2 කොටස කියන සියල්ල තුලාවේ පාඨාංකයෙන් ම දැකිය හැකි ය.
අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය
60 N බර ලී කුට්ටියක්, නිව්ටන් තුලාවක්.
රූපයක් එක් කළ යුතුය
ක්‍රමය
- ලී කුට්ටියට කුඩා මුදුවක් සවි කර, එයට නිව්ටන් තුලාව අමුණන්න.
- 5.2 රූපයේ පෙන්වා ඇති පරිදි තිරස් මේසයක් මත ලී කුට්ටිය තබාගෙන ඉතා කුඩා බලයකින් අදින්න. ඔබ යොදන බලයේ විශාලත්වය නිව්ටන් තුලාව මගින් කියවා ගත හැකි ය. ආරම්භයේ දී එම බලය ලී කුට්ටිය චලනය කිරීමට ප්‍රමාණවත් නොවනු ඇත.
- බලය ක්‍රමයෙන් වැඩි කරමින් ලී කුට්ටිය අදින්න. එක් අවස්ථාවක දී එය යන්තමින් චලනය වීම ආරම්භ වනු ඇත. එම අවස්ථාවේ දී බලය කියවා ගන්න.
නිරීක්ෂණය
කුට්ටිය නිශ්චල ව ඇති තාක්, තුලාවේ පාඨාංකය එම මොහොතේ ඝර්ෂණ බලයේ විශාලත්වය යි — ඒ දෙක එකිනෙක සංතුලනය වේ. කුට්ටිය යන්තමින් චලනය වීම ආරම්භ වන මොහොතේ පාඨාංකය, එම පෘෂ්ඨ දෙකට හට ගැන්විය හැකි උපරිම ඝර්ෂණ බලය යි.
චලිතය ආරම්භ වන්නේ, යොදන බලය සංතුලනය කිරීමට තරම් ප්‍රමාණවත් ඝර්ෂණ බලයක් යෙදීමට මේසයේ පෘෂ්ඨය අපොහොසත් වන බැවිනි — එනම් ඊට වඩා වැඩි ඝර්ෂණ බලයක් හට නොගන්නා බැවිනි.
මේ අගයන් මතක තබා ගන්න
කුට්ටිය චලනය වීම ඇරඹෙන මොහොතේ තුලාවේ පාඨාංකය 18 N ලෙස ද, එය ඒකාකාර ව ලිස්සා යන විට 15 N ලෙස ද ගනිමු. ඊළඟ පිටු තුනේ දී ද, පරිච්ඡේදයේ පසුව එන සෑම නිදසුනක දී ම ද, මේ එක ම කුට්ටිය යොදා ගැනේ.