කැට සහ කුඩු
ගණනය පෙන්වූ දේ පරීක්ෂණයකින් තහවුරු කර ගත හැකි ය. ක්‍රියාකාරකම 17.1 හි දී වෙනස් වන්නේ එකම එක දෙයක් පමණි — කිරිඟරුඬ කැට ද කුඩු ද යන්න.
ක්‍රියාකාරකම 17.1
අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය: එක සමාන ස්කන්ධයකින් යුත් කැල්සියම් කාබනේට් (CaCO3) කුඩු හා කැට, තනුක හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් (HCl) අම්ලය, විරාම ඝටිකාවක්, බීකර දෙකක්.
- බීකර දෙකකට සමාන HCl අම්ල පරිමා එකතු කර ගන්න.
- එක් බීකරයකට CaCO3 කැට දමා, ඒවා නොපෙනී යාමට ගත වන කාලය විරාම ඝටිකාවකින් මනින්න.
- අනෙක් බීකරයට CaCO3 කුඩු එකතු කර, ඒවා නොපෙනී යාමට ගත වන කාලය ද එලෙස ම මනින්න.
- අවස්ථා දෙකෙහි ගත වූ කාල සංසන්දනය කරන්න.
නිරීක්ෂණ
දක්නට ලැබෙන දේ
CaCO3 කුඩු සහිත බීකරයේ වායු බුබුළු වේගයෙන් පිට වේ. CaCO3 කුඩු ඉක්මනින් නොපෙනී යයි. එනම් කෙටි කාලයක දී ප්‍රතික්‍රියාව සිදු වන බව නිරීක්ෂණය කළ හැකි ය.
මෙහි දී අප යොදා ගත්තේ ක්‍රමය ii යි — නිශ්චිත ප්‍රතික්‍රියක ප්‍රමාණයක් වැය වීමට ගත වූ කාලය මැනීම.
ප්‍රතික්‍රියා ශීඝ්‍රතාව = වැය වූ ප්‍රතික්‍රියක ප්‍රමාණය ÷ ගත වූ කාලය
ලවය දෙක ම සමාන ය — එකම ස්කන්ධයක් යොදා ගත් බැවින්. එබැවින් හරය අඩු වූ අවස්ථාව, එනම් කුඩු යෙදූ අවස්ථාව, වැඩි ශීඝ්‍රතාවක් දෙයි.