මධ්‍යක ප්‍රවේගය
පහත වගුවේ දැක්වෙන්නේ සරල රේඛීය මාර්ගයක් දිගේ ගමන් කළ තවත් වස්තුවක එක් එක් තත්පරයේ දී මනින ලද විස්ථාපනය යි.
| කාලය t (s) | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
|---|---|---|---|---|---|
| විස්ථාපනය s (m) | 0 | 4 | 7 | 9 | 12 |
විස්ථාපනය වැඩි වී ඇත්තේ පිළිවෙළින් 4 m, 3 m, 2 m සහ 3 m බැගිනි. සෑම තත්පරයක දී ම සිදු වී ඇති විස්ථාපන වෙනස එක ම නොවන නිසා වස්තුවේ ප්‍රවේගය ඒකාකාර නොවේ. එබඳු අවස්ථාවල මධ්‍යක ප්‍රවේගය ගණනය කළ හැකි ය.
මධ්‍යක ප්‍රවේගය = 12 m ÷ 4 s = 3 m s−1
එනම් 3 m s−1 ඒකාකාර ප්‍රවේගයෙන් තත්පර 4ක දී එම විස්ථාපනය ලබාගත හැකි බව කියවේ. නමුත් වස්තුව සත්‍ය වශයෙන් චලිතයේ විවිධ මොහොත්වල විවිධ ප්‍රවේගවලින් චලිත වී ඇත.
නිදසුන — පාපැදියක ගමනක්
සරල රේඛීය මාර්ගයක් දිගේ පාපැදියකින් ගමන් කළ ළමයෙකුගේ විස්ථාපනය එක් එක් තත්පරය තුළ විචලනය වූ ආකාරය පහත වගුවේ දැක්වේ.
| t (s) | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| s (m) | 0 | 2 | 4 | 6 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 4 | 0 |
ගමන කොටස් තුනකි
0 – 4 s: විස්ථාපනය සෑම තත්පරයක ම 2 m බැගින් වැඩි වේ — ඒකාකාර ප්‍රවේගයකින් ඉදිරියට චලනය වී ඇත.
මධ්‍යක ප්‍රවේගය = (8 − 0) m ÷ 4 s = 2 m s−1
4 – 8 s: විස්ථාපනය 8 m ලෙස ම පවතී. ළමයා චලනය වී නැත.
8 – 10 s: විස්ථාපනය අඩු වේ. චලිතය සිදු වී ඇත්තේ විරුද්ධ දිශාවට ය. තත්පර 10 වන විට ආරම්භක ස්ථානයට පැමිණ ඇත.
අවසාන තත්පර 2 හි ප්‍රවේගය = (0 − 8) m ÷ 2 s = −4 m s−1
ඍණ ලකුණ කියවන ආකාරය
−4 m s−1 යනු "ප්‍රවේගය අඩුයි" යන්න නොවේ. එහි තේරුම ආපසු දිශාවට ප්‍රවේගය 4 m s−1 යන්නයි. දෛශිකයක ලකුණ දිශාව කියයි, විශාලත්වය නොවේ.