මෙතේන් හා එතේන්
සත්ත්ව ගොවිපොළවලින් බැහැර කෙරෙන අපද්‍රව්‍ය භාවිත කර නිපදවන ජීව වායුව ඉන්ධනයක් ලෙස භාවිත කරන බව ඔබ දනියි. එහි අන්තර්ගත, ඉන්ධනයක් ලෙසින් වැදගත් ප්‍රධාන සංඝටකය වන්නේ මෙතේන් වායුවයි. එසේ ම මඩවගුරුවල කාබනික ද්‍රව්‍ය දිරාපත්වීමේ දී නිපදවෙන වගුරු වායුවේ ද මෙම වායුව අන්තර්ගත වේ. සරල ම හයිඩ්‍රොකාබනය වන මෙහි සූත්‍රය CH4 වේ.
ඛනිජ තෙල් කැනීමේ දී තෙල් ළිංවලින් එතේන් නැමති වායුව නිදහස් වේ. එතේන් වායුව ද හයිඩ්‍රොකාබනයකි. එහි සූත්‍රය C2H6 වේ. එම සූත්‍රයට අනුරූප ව්‍යුහය පහත දැක් වේ.
ඉහත මෙතේන් හා එතේන් අණු සලකා බලන්න. මෙතේන් අණුවෙහි කාබන් පරමාණු හා හයිඩ්‍රජන් පරමාණු අතර පවතින බන්ධන පමණක් ඇත. නමුත් එතේන් හි කාබන් පරමාණු හා හයිඩ්‍රජන් පරමාණු අතරත්, කාබන් පරමාණු හා කාබන් පරමාණු අතරත් බන්ධන පවතී.
ඇල්කේන
සංයෝගයේ කාබන් පරමාණු හා කාබන් පරමාණු අතර ඒක බන්ධන පමණක් පවතින හයිඩ්‍රොකාබන ඇල්කේන ලෙස හැඳින්වේ.
සෑම කාබනයකට ම රේඛා හතරක් ඇත්තේ ඇයි
ව්‍යුහයක සෑම රේඛාවක් ම එක් සහසංයුජ බන්ධනයකි — 10 ශ්‍රේණියේ ලුවිස් ව්‍යුහවල මෙන් හවුල් ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගලයකි. කාබන්වලට එහි බාහිර කවචය පිරවීමට තවත් ඉලෙක්ට්‍රෝන හතරක් අවශ්‍ය බැවින් එය සෑම විට ම බන්ධන හතරක් සාදයි; හයිඩ්‍රජන්වලට එකක් අවශ්‍ය බැවින් එය සෑම විට ම එකක් සාදයි. ඕනෑම ඇල්කේනයක් පරීක්ෂා කරන්න; සෑම C එකකම රේඛා හතරක් ද සෑම H එකකම එකක් ද හමු වේ. එතේන්හි එක් එක් කාබනයේ බන්ධන හතරෙන් එකක් අනෙක් කාබනය රඳවා ගැනීමට යොදන බැවින් මෙතේන්හි හතර වෙනුවට එක එකකට හයිඩ්‍රජන් තුනක් ඇත. මුළු පවුලේ ම සූත්‍ර ගොඩනැගෙන්නේ එම සරල ගණනයෙනි.
ඇල්කේනවල ඇත්තේ ඒක C–C බන්ධන පමණි
මෙතේන් CH4 (ජීව වායුව, වගුරු වායුව) හා එතේන් C2H6 (තෙල් ළිංවලින්) පළමු ඇල්කේන දෙකයි.