ත්වරණය වන විට විස්ථාපනය
වස්තුවක ප්‍රවේගය සෑම තත්පරයක දී ම එක ම ප්‍රමාණයකින් වැඩි හෝ අඩු වන්නේ නම් එයට ඒකාකාර ත්වරණයක් හෝ ඒකාකාර මන්දනයක් ඇතැයි කියනු ලැබේ.
එවැනි වස්තුවක විස්ථාපනය සෙවීමට "විස්ථාපනය = ප්‍රවේගය × කාලය" කෙළින් ම භාවිත කළ නොහැකි ය — ප්‍රවේගය එක ම නොවන බැවින්. එසේ නම් කුමන ප්‍රවේගය ගත යුතු ද?
පිළිතුර: මධ්‍යක ප්‍රවේගය
ඒකාකාර ත්වරණයකින් වස්තුව චලනය වන නිසා, මධ්‍යක ප්‍රවේගය ආරම්භක ප්‍රවේගයේ සහ අවසාන ප්‍රවේගයේ එකතුව දෙකෙන් බෙදීමෙන් සොයාගත හැකි ය.
විස්ථාපනය = මධ්‍යක ප්‍රවේගය × කාලය
නිදසුන
නිශ්චලතාවෙන් චලිතය ආරම්භ කරන වස්තුවක් තත්පර 6ක් ඒකාකාර ත්වරණයකට භාජනය වී 12 m s−1 ක ප්‍රවේගයක් ලබා ගනියි. එම කාලය තුළ වස්තුවෙහි විස්ථාපනය කොපමණ ද?
විසඳුම
ආරම්භක ප්‍රවේගය = 0 ("නිශ්චලතාවෙන්" යන්නෙන් අදහස් වන්නේ එයයි)
අවසාන ප්‍රවේගය = 12 m s−1
මධ්‍යක ප්‍රවේගය = (0 + 12) ÷ 2 = 6 m s−1
විස්ථාපනය = 6 m s−1 × 6 s = 36 m
සූත්‍ර තුනක් — කවදා කුමක් ද?
ප්‍රවේගය නියත නම්: විස්ථාපනය = ප්‍රවේගය × කාලය
ත්වරණය ඒකාකාර නම්: විස්ථාපනය = මධ්‍යක ප්‍රවේගය × කාලය
ත්වරණය සොයන්නට: ත්වරණය = ප්‍රවේග වෙනස ÷ කාලය
පළමු දෙක එක ම දෙයකි — නියත ප්‍රවේගයක දී මධ්‍යක ප්‍රවේගය එම ප්‍රවේගය ම වන බැවින්.