කාබොහයිඩ්‍රේට වර්ගීකරණය
පබළු මාලයක් ගැන සිතන්න. එක පබළුවක් තනි ව තිබිය හැකි ය, පබළු දෙකක් එකට අමුණා තිබිය හැකි ය, නැතහොත් පබළු සිය ගණනක් එක දිගු මාලයක් ලෙස අමුණා තිබිය හැකි ය. කාබොහයිඩ්‍රේට ද එලෙස ම, එකට බැඳී ඇති ඒකක ගණන අනුව ප්‍රධාන කාණ්ඩ තුනකට බෙදේ.
1. මොනොසැකරයිඩ (Monosaccharides)
C6H12O6
මාලයේ තනි පබළුව මෙයයි — අනෙක් සියලු කාබොහයිඩ්‍රේට ගොඩනැගෙන මූලික ඒකකය. මේවා සරල සීනි ලෙස ද හැඳින්වේ. බහුල ව හමු වන මොනොසැකරයිඩ තුන මෙසේ ය:
ග්ලූකෝස් පෘක්‍ටෝස් ගැලැක්ටෝස්
2. ඩයිසැකරයිඩ (Disaccharides)
C12H22O11
පබළු දෙකක් එකට අමුණා ඇති අවස්ථාවයි — මොනොසැකරයිඩ අණු දෙකක් බැඳී සෑදේ. බැඳීමේ දී ජල අණුවක් ඉවත් වේ. ඩයිසැකරයිඩ තුන මෙසේ ය:
මෝල්ටෝස් සුක්‍රෝස් ලැක්ටෝස්
3. පොලිසැකරයිඩ (Polysaccharides)
(C6H10O5)n
මෙය දිගු පබළු මාලයයි — මොනොසැකරයිඩ අණු විශාල ගණනක් එකිනෙක බැඳී (බහුඅවයවීකරණය වී) සෑදේ. සෑම බැඳීමක දී ම ජල අණුවක් ඉවත් වේ. පොලිසැකරයිඩ තුන මෙසේ ය:
පිෂ්ටය සෙලියුලෝස් ග්ලයිකොජන්
සූත්‍රයේ ඇති n මගින් දැක්වෙන්නේ මාලයේ ඇති ග්ලූකෝස් ඒකක ගණනයි. එය සිය ගණනක් හෝ දහස් ගණනක් විය හැකි නිසා, කුඩා ග්ලූකෝස් ඒකකයකින් ඇරඹී ඉතා දැවැන්ත අණු ගොඩනැගිය හැකි ය.