විසඳූ අභ්‍යාස
නියම දෙක ම දැන් අප සතුව ඇත. ඉතිරිව ඇත්තේ එක ම තීරණයයි — බල දෙක එක ම අතට ද, විරුද්ධ අතට ද?
නිදසුන 1 — තල්ලුවක් සහ ඇදීමක්
ගැටලුව
මේසයක් මත ඇති වස්තුවක් එක් ළමයෙක් එක් දිශාවකට 5 N බලයකින් තල්ලු කරන අතර තවත් ළමයෙක් එම වස්තුව ඒ දිශාවට ම 7 N බලයකින් අදියි. මෙම වස්තුව මත යෙදූ බල දෙකේ සම්ප්‍රයුක්තය කොපමණ ද?
විසඳුම
එකක් තල්ලුවකි, අනෙක ඇදීමකි — එහෙත් දෙක ම එක ම දිශාවට ය.
සම්ප්‍රයුක්තය = 5 N + 7 N
සම්ප්‍රයුක්තය = 12 N, එම දිශාවට.
"තල්ලුව" හා "ඇදීම" යන වචන දෙක නිසා බල විරුද්ධ යැයි නොසිතන්න. තීරණය කරන්නේ වචනය නොව දිශාවයි.
නිදසුන 2 — එකිනෙකට එරෙහි ව
ගැටලුව
තිරස් තලයක තබා ඇති පෙට්ටියක් ළමුන් දෙදෙනෙකු තල්ලු කරති. එක් අයෙක් වමේ සිට දකුණට 15 N බලයක් ද, අනෙකා දකුණේ සිට වමට 11 N බලයක් ද යොදයි. මෙම බල දෙකේ සම්ප්‍රයුක්තය සොයන්න.
විසඳුම
බල දෙක විරුද්ධ අතට ය — එබැවින් වෙනස ගනිමු.
සම්ප්‍රයුක්තය = 15 N − 11 N
සම්ප්‍රයුක්තය = 4 N, දකුණට (15 N බලයේ දිශාවට).
නිදසුන 3 — නොදන්නා බලය සොයමු
ගැටලුව
මේසයක් මත තබා ඇති වස්තුවකට බටහිර දිශාවට 10 N බලයක් යෙදේ. එම වස්තුවට නැගෙනහිර දිශාවට X බලයක් ද යෙදේ. වස්තුව බටහිර දිශාවට 5 N බලයකින් ඇදී යන්නේ නම් X බලයේ විශාලත්වය කොපමණ ද?
විසඳුම
වස්තුව යන්නේ බටහිරට ය, එබැවින් විශාල බලය බටහිර ය — එනම් 10 N.
සම්ප්‍රයුක්තය = 10 N − X
5 N = 10 N − X
X = 10 N − 5 N = 5 N
පරීක්ෂා කරන්න: බටහිරට 10 N, නැගෙනහිරට 5 N — වෙනස බටහිරට 5 N ය. ගැටලුව කී දෙය හරියට ම එයයි.
පළමුව දිශාව, ඉන්පසු අංක ගණිතය
ඕනෑම ඒක රේඛීය ගැටලුවක් පිළිතුරු දෙකෙන් එකකි: බල එක ම අතට නම් එකතු කරන්න, විරුද්ධ අතට නම් අඩු කරන්න. පළමුව එය තීරණය කරන්න; ගණනය කිරීම ඉන් පසුව ය.