තුලාවක්, ඉන්පසු දෙකක්
ලී පටියක් හා නිව්ටන් තරාදි දෙකකින්, බල දෙකක් තනි බලයකට වඩා කොතරම් කාර්යක්ෂම ද යන්න මැනිය හැකි ය.
ආදර්ශනය
- ලී පටියක හරි මැද සිදුරු කර, ඉස්කුරුප්පු ඇණයක් මගින් එය මේසයකට සවි කරන්න. එහි කෙළවර දෙක A සහ B ලෙස ගනිමු.
- පළමුව A හි දී පමණක් දුනු තරාදියක් සවි කර, ලී පටිය යන්තම් කැරකෙන අවස්ථාවේ බලය මැන ගන්න. එය F යැයි සිතමු.
- ඉන්පසු A සහ B යන ලක්ෂ්‍ය දෙකේ දී ම දුනු තරාදි දෙකක් සවි කර, ඒවා විරුද්ධ අතට අදින්න. පටිය යන්තම් කැරකෙන අවස්ථාවේ එක් තරාදියක පාඨාංකය මැන ගන්න.
රූපයක් එක් කළ යුතුය
නිරීක්ෂණය
එක් තරාදියකින් පටිය කැරකැවීමට F බලයක් අවශ්‍ය වූයේ නම්, තරාදි දෙකකින් විරුද්ධ අතට ඇදීමේ දී එක් තරාදියකින් යෙදිය යුතු බලය F/2 පමණක් වේ.
බලය අඩක් වන්නේ ඇයි?
එක් එක් බලය ම තමන්ගේ ම ඝූර්ණයක් ඇති කරයි, දෙක ම එක ම අතට. A හි බලය පටිය දක්ෂිණාවර්ත ව කරකවන්නේ නම්, විරුද්ධ දිශාවට යෙදෙන B හි බලය ද පටිය දක්ෂිණාවර්ත ව ම කරකවයි.
විරුද්ධ බල, එක ම කැරකැවීම
බල දෙක එකිනෙකට එරෙහි නොවේ — ඒවා එකට එකතු වේ. ඒ නිසා එක් එක් බලය අඩක් වුව ද, එකතු වූ ඝූර්ණය එක ම ය.
මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ වස්තුවක් අක්ෂයක් වටා කරකැවීමට තනි බලයක් වෙනුවට විරුද්ධ දිශාවලින් සමාන බල දෙකක් යෙදීම වඩා පහසු බව යි.
මෙම විශේෂ බල යුගලය හරියට ම නිර්වචනය කරන්නේ කෙසේ ද යන්න ඊළඟ පිටුවේ ය.