අනුක්‍රමණය යනු ප්‍රවේගයයි
සරල රේඛීය ප්‍රස්තාරයක අනුක්‍රමණය සොයා ගැනීමෙන් ප්‍රවේගය සොයා ගත හැකි ය. ඒ මන්ද යන්න බලමු.
අනුක්‍රමණය ගණනය කරන ආකාරය
රේඛාව මත පිහිටි ඕනෑම ලක්ෂ්‍ය දෙකක y ඛණ්ඩාංක අතර වෙනස, එම ලක්ෂ්‍ය දෙකෙහි x ඛණ්ඩාංක අතර වෙනසෙන් බෙදීමෙනි.
එය ප්‍රවේගය වන්නේ ඇයි?
x අක්ෂයෙන් නිරූපණය කරන්නේ කාලය නිසා, x ඛණ්ඩාංක දෙක අතර අන්තරය යනු කාල අන්තරයකි.
y අක්ෂයෙන් නිරූපණය කරන්නේ විස්ථාපනය නිසා, y ඛණ්ඩාංක දෙක අතර අන්තරය යනු එම කාල අන්තරය තුළ සිදු වූ විස්ථාපනයයි.
විස්ථාපනය කාලයෙන් බෙදූ විට ලැබෙන්නේ ප්‍රවේගය යි.
අනුක්‍රමණය = විස්ථාපනය ÷ කාලය = ප්‍රවේගය
ගණනය කරමු
රේඛාව මත එකිනෙකට තරමක් ඈතින් පිහිටි ලක්ෂ්‍ය දෙකක් තෝරා ගනිමු — A (1, 3) සහ B (5, 15). කැඩුණු රේඛා දෙකෙන් පෙන්වා ඇත්තේ ඒ දෙක අතර "නැගීම" සහ "දිවීම" ය.
| t (s) | 1 | 5 |
|---|---|---|
| s (m) | 3 | 15 |
y ඛණ්ඩාංක අතර වෙනස = 15 − 3 = 12 m
x ඛණ්ඩාංක අතර වෙනස = 5 − 1 = 4 s
අනුක්‍රමණය = 12 ÷ 4 = 3
එනම් මෙම ප්‍රස්තාරයෙන් නිරූපණය වන චලිතයේ ප්‍රවේගය 3 m s−1 වේ.
ලක්ෂ්‍ය තෝරා ගැනීම
සරල රේඛාවක අනුක්‍රමණය සෑම ස්ථානයක ම එක ම බැවින්, කවර ලක්ෂ්‍ය දෙකක් තෝරාගත්ත ද එක ම පිළිතුර ලැබේ. එහෙත් එකිනෙකට ඈත ලක්ෂ්‍ය දෙකක් තෝරා ගැනීම වඩා හොඳ ය — කියවීමේ දෝෂයක් එවිට පිළිතුරට අඩුවෙන් බලපායි.