ප්‍රෝටීන (Proteins) යනු මොනවාද?
ඔබේ හිසකෙස් ගසක, ඇසේ කාචයක හෝ කොළයක සෛලයක — කොතැනක සෙව්ව ද ප්‍රෝටීන හමු වේ. ප්‍රෝටීන රහිත ජීවී සෛලයක් නැත. එය සෑම සෛලයකට ම නැතිව ම බැරි සංඝටකයකි.
කාබොහයිඩ්‍රේට හා ප්‍රෝටීන අතර ඇති ප්‍රධාන රසායනික වෙනස එක් මූලද්‍රව්‍යයක් මත රඳා පවතී.
ප්‍රෝටීන අණුවක අඩංගු මූලද්‍රව්‍ය
හැම ප්‍රෝටීනයක ම: කාබන් (C) · හයිඩ්‍රජන් (H) · ඔක්සිජන් (O) · නයිට්‍රජන් (N)
සමහර ප්‍රෝටීනවල පමණක්: සල්ෆර් (S)
ප්‍රෝටීන වෙන්කර හඳුනාගැනීම
කාබොහයිඩ්‍රේටවල කිසිසේත් ම දක්නට නොමැති නයිට්‍රජන් ප්‍රෝටීනවල සෑම විට ම හමුවේ. ප්‍රෝටීන හඳුනා ගැනීමට යොදන පරීක්ෂණ ද මේ නයිට්‍රජන් මත පදනම් වේ.
මිනිස් ශරීරයේ 17%ක් පමණ ප්‍රෝටීනමය ද්‍රව්‍යවලින් සැදී ඇත.
වැඩිහිටි මිනිසෙකුගේ සිරුරෙන් 17%ක් පමණ ප්‍රෝටීනමය ද්‍රව්‍යවලින් සමන්විත ය. කිලෝග්‍රෑම් 60ක පුද්ගලයෙකු නම් ඉන් කිලෝග්‍රෑම් 10ක් පමණ ප්‍රෝටීන ය. සිරුරේ ස්කන්ධය අනුව ප්‍රෝටීන ප්‍රතිශතය ජලයට පමණක් දෙවැනි වේ.
ප්‍රෝටීන යනු අණු දාමයකි
ප්‍රෝටීන අණුවක් යනු ඇමයිනෝ අම්ල නම් කුඩා, සරල අණු විශාල ගණනක් එකිනෙක බැඳී සෑදුණු දිගු, සංකීර්ණ දාමයකි. මෙය ඔබට අලුත් අදහසක් නොවේ — පොලිසැකරයිඩවල දී ද කුඩා ඒකකයක් නැවත නැවත සම්බන්ධ වී විශාල අණුවක් සෑදුණා මතක ද? ප්‍රෝටීනවල දී වෙනසකට ඇත්තේ ඒකකය ග්ලූකෝස් නොව ඇමයිනෝ අම්ල වීම පමණි.
ප්‍රෝටීන බහුල ආහාර
- මස්
- මාළු
- බිත්තරයේ සුදු මදය
- පරිප්පු, මුං ඇට, කවුපි වැනි මාෂ ධාන්‍ය
- කිරි සහ කිරි නිෂ්පාදන