Siyapath
ලියාපදිංචි වන්න

පාඩම: 19 පරිච්ඡේදය — ධාරා විද්‍යුතය

19.6. ප්‍රතිරෝධක 6 වන පිටුව (6)

විචල්‍ය හා ආලෝක සංවේදී

අවසාන වර්ග දෙක රසවත් ඒවා ය, මන්ද ඒවායේ ප්‍රතිරෝධය ස්ථීර නොවන බැවිනි — එකක් ඔබ වෙනස් කරයි, එකක් තමන් ම වෙනස් වේ.

විචල්‍ය ප්‍රතිරෝධක

විචල්‍ය ප්‍රතිරෝධක

අවශ්‍ය පරිදි අගය වෙනස් කරගත හැකි ලෙස සකසා ඇති ප්‍රතිරෝධක විචල්‍ය ප්‍රතිරෝධක නමින් හැඳින්වේ.

අතින් හෝ නියනක් භාවිතයෙන් හෝ කැරකැවීමෙන් නැතහොත් සීරු මාරු කිරීමෙන් අගය වෙනස් කළ හැකි ය. වර්ග කිහිපයක් ඇත.

පෙර සැකසුම් ප්‍රතිරෝධක ධාරා නියාමක හඬ පාලක

රූපයක් එක් කළ යුතුය

19.27 රූපය — (a) විචල්‍ය ප්‍රතිරෝධක වර්ග කිහිපයක්: ධාරා නියාමකයක්, පෙර සැකසුම් ප්‍රතිරෝධකයක්, සහ භ්‍රමණය කළ හැකි හඬ පාලකයක්; (b) විචල්‍ය ප්‍රතිරෝධකයක් සඳහා භාවිත වන පරිපථ සංකේත, ඊතලයක් හරහා ගිය ඍජුකෝණාස්‍රයක් හා ඇද රේඛාවක්.

විචල්‍ය ප්‍රතිරෝධක ගුවන් විදුලි යන්ත්‍රවල හඬ පාලනය කිරීම, විවිධ ඉලෙක්ට්‍රොනික පරිපථවල සීරුමාරු කිරීම සහ විද්‍යාගාර පරීක්ෂණවල දී ධාරාව වෙනස් කිරීම වැනි අවස්ථාවල දී භාවිත කෙරෙයි — ඕම් නියමයේ ක්‍රියාකාරකමයේ දී ධාරා නියාමකය කළේ හරියට ම එය යි.

ආලෝක සංවේදී ප්‍රතිරෝධක

කැඩ්මියම් සල්ෆයිඩ් වැනි විශේෂ රසායන ද්‍රව්‍ය භාවිත කර ආලෝක සංවේදී ප්‍රතිරෝධක (LDR) සකස් කර ඇත. ඒ මතට වැටෙන ආලෝකයේ තීව්‍රතාව අනුව එහි ප්‍රතිරෝධය වෙනස්වීම සිදු වේ.

අඳුරේ දී

ආලෝකය අඩු විට, මෙම ප්‍රතිරෝධකවල ප්‍රතිරෝධය වැඩි වේ.

ආලෝකය ඇති විට

ආලෝකය ඇති විට, මෙම ප්‍රතිරෝධකවල ප්‍රතිරෝධය අඩු වේ.

රූපයක් එක් කළ යුතුය

19.28 රූපය — (a) ආලෝක සංවේදී ප්‍රතිරෝධකයක් සඳහා පරිපථ සංකේත, වෘත්තයක් තුළ ප්‍රතිරෝධක සංකේතයක් සහ ඊට යොමු වූ ඊතල දෙකක්; (b) සැබෑ LDR එකක බාහිර පෙනුම, මුහුණත මත ඇද මාර්ගයක් සහිත කුඩා තැටියක්.

සංවේදනය කරන ප්‍රතිරෝධකයක්

එහි ප්‍රතිරෝධය ආලෝකය අනුව වෙනස් වන නිසා, LDR එකක් "එය කෙතරම් දීප්තිමත් ද?" යන්න "කොපමණ ධාරාවක් ගලයි ද?" බවට හරවයි — වීදි ලාම්පුවක් වැනි, ආලෝක මට්ටම අනුව උපකරණයක් ක්‍රියාත්මක හා අක්‍රිය කළ යුතු පරිපථවල ඒවා යොදා ගන්නේ ඒ නිසා ය.