මධ්‍යක වේගය
දැන් වෙනත් වස්තුවක චලිතය පිළිබඳ දත්ත සලකා බලමු.
| කාලය t (s) | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| චලිත වූ දුර d (m) | 0 | 3 | 5 | 9 | 12 | 16 | 18 |
නිරීක්ෂණය
පළමු තත්පරය තුළ 3 m · දෙවන තත්පරය තුළ 2 m · තුන්වන තත්පරය තුළ 4 m
එක් එක් තත්පරය තුළ චලනය වූ දුර එක සමාන නොවේ. එනම් වස්තුව ගමන් කර ඇත්තේ ඒකාකාර වේගයෙන් නොවේ.
එවිට කුමක් කරමු ද?
මෙවැනි ඒකාකාර නොවන වේගයකින් වස්තු ගමන් කිරීමේ දී, දෙන ලද කාලයක් තුළ වස්තුවේ මධ්‍යක වේගය ගණනය කිරීම ප්‍රයෝජනවත් වේ. එයට සාමාන්‍ය වේගය යැයි ද කියනු ලැබේ.
මධ්‍යක වේගය
මධ්‍යක වේගය = ගමන් කළ මුළු දුර ÷ ගත වූ මුළු කාලය
ඉහත වස්තුව තත්පර 6ක දී ගමන් කර ඇති මුළු දුර = 18 m
මධ්‍යක වේගය = 18 m ÷ 6 s = 3 m s−1
ප්‍රවේශම් වන්න
මධ්‍යක වේගය 3 m s−1 යන්නෙන් අදහස් වන්නේ වස්තුව සෑම මොහොතක ම 3 m s−1 වේගයෙන් ගිය බව නොවේ. එය මුළු ගමන එක ම වේගයකින් ගියේ නම් කුමන වේගයක් වේ ද යන්න පමණි.
දෛනික ජීවිතයෙන් නිදසුනක්
කොළඹ ආසන්නයේ ස්ථානයක සිට පේරාදෙණිය දක්වා කිලෝමීටර 100ක දුරක් පැය 2ක දී ගමන් කළ වාහනයක් සලකමු.
මෙවැනි ගමනක දී වාහනයකට මුළු දුර ම එක ම වේගයකින් ගමන් කළ නොහැකි ය — නැවතුම්, තදබදය සහ හැරවුම් තිබේ. එහෙත් සාමාන්‍ය වේගය ගණනය කළ හැකි ය:
100 km ÷ 2 h = පැයට කිලෝමීටර 50