එක් ප්‍රස්තාරයකින් මුළු ගමනක් කියවීම
දැන් අදියර තුනක ම ගමනක් එක් ප්‍රස්තාරයකින් කියවමු.
ගැටලුව
නිශ්චලතාවෙන් චලිතය ආරම්භ කරන වස්තුවක් තත්පර 6ක් ඒකාකාර ත්වරණයකට භාජනය වී 15 m s−1 ප්‍රවේගයක් ලබා ගනියි. ඉන් පසු එම ප්‍රවේගයෙන් ඒකාකාර ව තව තත්පර 6ක් චලිත වී, අවසානයේ දී ඒකාකාර මන්දනයකට භාජනය වී තත්පර 3කින් නිශ්චලතාවට පත් වේ.
| t (s) | 0 | 6 | 12 | 15 |
|---|---|---|---|---|
| v (m s⁻¹) | 0 | 15 | 15 | 0 |
O සිට A දක්වා නැඟීම, A සිට B දක්වා තිරස් කොටස, සහ B සිට C දක්වා බැසීම — අදියර තුන ප්‍රස්තාරයේ පැහැදිලි ව පෙනේ.
(i) මුල් තත්පර 6 හි ත්වරණය
එය OA රේඛාවේ අනුක්‍රමණය යි.
15 m s−1 ÷ 6 s = 2.5 m s−2
(ii) මුල් තත්පර 6 හි විස්ථාපනය
එය OA ට පහළ ත්‍රිකෝණයේ වර්ගඵලය යි.
(15 × 6) ÷ 2 = 45 m
(iii) ඒකාකාර ප්‍රවේගයෙන් ගිය දුර
එය AB ට පහළ සෘජුකෝණාස්‍රයේ වර්ගඵලය යි.
15 m s−1 × 6 s = 90 m
(iv) අවසාන තත්පර 3 හි මන්දනය
ත්වරණය = (0 − 15) m s−1 ÷ 3 s = −5 m s−2
එනම් මන්දනය 5 m s−2 වේ.
(v) අවසාන තත්පර 3 හි ගිය දුර
((15 + 0) ÷ 2) × 3 s = 22.5 m
(vi) මුළු දුර
අදියර තුනේ පිළිතුරු එකතු කළ හැකි ය: 45 + 90 + 22.5 = 157.5 m.
එහෙත් වඩා කෙටි ක්‍රමයක් තිබේ. මුළු හැඩය ම OABC ත්‍රපීසියමකි, එබැවින් එහි වර්ගඵලය එකවර ගණනය කළ හැකි ය:
ත්‍රපීසියමේ වර්ගඵලය = (සමාන්තර පාද දෙකේ එකතුව ÷ 2) × උස
සමාන්තර පාද = 15 s (පහළ) සහ 6 s (ඉහළ)
((15 + 6) ÷ 2) × 15 = (21 ÷ 2) × 15 = 157.5 m
ප්‍රස්තාරයෙන් ලැබෙන වාසිය
අදියර තුනක් වෙන වෙන ම ගණනය කිරීම වෙනුවට, එක් ජ්‍යාමිතික හැඩයක වර්ගඵලය පමණක් ගණනය කිරීමෙන් මුළු පිළිතුර ලැබේ. චලිතය සංකීර්ණ වන තරමට ප්‍රස්තාරයේ වාසිය වැඩි වේ.