පරිච්ඡේදයේ සාරාංශය
මුළු පරිච්ඡේදය ම ලැයිස්තු දෙකකින් හා ශබ්ද මාලාවකින්.
- පදාර්ථ සංශුද්ධ පදාර්ථ හා මිශ්රණ ලෙස බෙදෙන අතර, ස්වාභාවික ලෝකයේ සංශුද්ධ ද්රව්ය ඉතා අල්ප වන අතර මිශ්රණ සුලභ ය.
- මිශ්රණයක් යනු සංඝටක දෙකක් හෝ කීපයක් රසායනිකව වෙනස් නොවී මිශ්ර වී ඇති ද්රව්ය ය. සංඝටකවල ඇති භෞතික හා රසායනික ලක්ෂණ මිශ්රණය තුළ දී ද එලෙසින් ම පවතී. මිශ්රණයක සංඝටක භෞතික ක්රම මඟින් වෙන් කළ හැකි ය.
- මිශ්රණය පුරා ම එක ම සංයුතියක් සහිත මිශ්රණ සමජාතීය ලෙස ද, සංයුතිය ඒකාකාර නොවන මිශ්රණ විෂමජාතීය ලෙස ද හැඳින්වේ.
- සමජාතීය මිශ්රණයක් ද්රාවණයක් යනුවෙන් ද හැඳින්වෙන අතර ද්රාවණවල ඕනෑම කුඩා කොටසක සාන්ද්රණය, වර්ණය, ඝනත්වය, විනිවිද පෙනෙන බව සමාන වේ.
- වැඩිපුර අන්තර්ගත සංඝටකය ද්රාවකය ලෙස ද අඩුවෙන් ඇති සංඝටක ද්රාව්ය ලෙස ද හඳුන්වනු ලැබේ.
- ද්රාව්යයක් ද්රාවකයක දිය වීම උෂ්ණත්වය හා ද්රාවකයේ හා ද්රාව්යයේ ධ්රැවීය ස්වභාවය මත තීරණය වේ.
- වායුවක ජල ද්රාව්යතාව ජලය මතුපිට එම වායුවේ පීඩනය හා උෂ්ණත්වය යන සාධක මත වෙනස් වේ — සහ බොහෝ ඝන ද්රව්යවලට මෙන් නොව, වායුවකට රත් කිරීමෙන් දිය වන ප්රමාණය අඩු වේ.
- සංයුතිය ස්කන්ධ භාගය (m/m), පරිමා භාගය (v/v), මවුල භාගය, ස්කන්ධ පරිමා අනුපාතය (m/v) හෝ මවුල පරිමා අනුපාතය (n/v) ලෙස දැක්විය හැක. ඉන් අවසාන එක සාන්ද්රණය ලෙස හැඳින්වෙන අතර එහි ඒකකය mol dm-3 වේ.
සහ වෙන් කිරීමේ ශිල්පක්රම
- සහල් ගැරීම, බොල් වී ජලයේ පාවීමට සැලසීම මෙන් ම පෙළීමේ ක්රියාව තුළ දී ද සංඝටකවල ඝනත්වය ප්රයෝජනයට ගනිමින් යාන්ත්රික ව සංඝටක වෙන් කෙරේ. හැලීම සහ පෙරීම සිදු කරන්නේ සංඝටක අංශුවල විශාලත්වය ප්රයෝජනයට ගැනීමෙනි.
- වාෂ්පීකරණය මගින් සංඝටක වෙන් කළ හැක්කේ ඒවායේ තාපාංක එකිනෙකට වෙනස් වීම නිසයි.
- ස්ඵටිකීකරණය සහ පුනස්ඵටිකීකරණය සඳහා ද්රාවණයක සාන්ද්රණය ප්රයෝජනයට ගන්නා අතර එහි දී සංතෘප්ත සාන්ද්රණය ඉක්මවා යන තුරු සාන්ද්රණය වැඩි කරයි.
- එක් ද්රාවකයක අල්ප වශයෙන් දිය වී ඇති ද්රාව්යයක් ඉහළ ද්රාව්යතාවක් ඇති වෙනත් ද්රාවකයකට ලබා ගැනීම ද්රාවක නිස්සාරණයේ දී සිදු වේ. ඒ සඳහා එම ද්රාවක දෙක මිශ්ර නොවිය යුතු ය.
- ආසවනය මගින් සංඝටක වෙන් කිරීමේ දී මිශ්රණ රත් කරන අතර, ඒ ඒ සංඝටකවල තාපාංකයට අදාළ උෂ්ණත්වයේ දී මිශ්රණයෙන් වාෂ්ප වී ඉවත් වන සංඝටක සිසිල් කර ලබා ගැනීම සිදු වේ. සරල, භාගික හා හුමාල ලෙස ආකාර තුනක් ඇති අතර, ඒවා වෙනස් වන්නේ භාවිත කරන ක්රමයෙන් හා සංඝටකවල ලක්ෂණවලිනි.
- විශේෂිත කඩදාසියක් මත තබා ඇති මිශ්රණයක් හරහා වාෂ්පශීලී ද්රාවක ප්රවාහයක් ගමන් කරවීම වර්ණලේඛ ශිල්පයේ දී සිදු කරයි. සංඝටක සෙලියුලෝස්වලට දක්වන ආකර්ෂණයේ ප්රබලතාව අනුව කඩදාසිය හරහා ගමන් කරන වේගය වෙනස් වීම හේතුවෙන් සංඝටක එකිනෙකින් වෙන් වෙයි.
පාරිභාෂික ශබ්ද මාලාව
| සිංහල | ඉංග්රීසි |
|---|---|
| සමජාතීය | Homogeneous |
| විෂමජාතීය | Heterogeneous |
| සංඝටක | Components |
| ද්රාවණය | Solution |
| ද්රාවකය | Solvent |
| ද්රාව්යය | Solute |
| ද්රාව්යතාව | Solubility |
| කාබනික ද්රාවක | Organic solvents |
| අකාබනික ද්රාවක | Inorganic solvents |
| සාන්ද්රණය | Concentration |
| ආසුතය | Distillate / condensate |
| ස්ඵටිකීකරණය | Crystallization |
| පුනස්ඵටිකීකරණය | Recrystallization |
| අවක්ෂේප වීම | Precipitation |
| ද්රාවක නිස්සාරණය | Solvent extraction |
| සරල ආසවනය | Distillation |
| භාගික ආසවනය | Fractional distillation |
| හුමාල ආසවනය | Steam distillation |
| වර්ණලේඛ ශිල්පය | Chromatography |