මවුල භාගය
ස්කන්ධ භාගයක් ග්‍රෑම් ගණන් කරයි, පරිමා භාගයක් ඝන සෙන්ටිමීටර ගණන් කරයි. මවුල භාගයක් ගණන් කරන්නේ අංශු ය — ප්‍රතික්‍රියාවක දී සැබැවින් ම වැදගත් වන්නේ බොහෝ විට එයයි.
A හා B පමණක් ඇති මිශ්‍රණයක් සඳහා
A හි මවුල භාගය = A මවුල ප්‍රමාණය ÷ (A මවුල ප්‍රමාණය + B මවුල ප්‍රමාණය)
B හි මවුල භාගය = B මවුල ප්‍රමාණය ÷ (A මවුල ප්‍රමාණය + B මවුල ප්‍රමාණය)
මිශ්‍රණයක සංඝටකයක මවුල භාගය යනු, එම සංඝටකයේ මවුල ප්‍රමාණය මිශ්‍රණයේ අඩංගු සංඝටකවල මුළු මවුල ප්‍රමාණයට දරන අනුපාතය යි.
10 ශ්‍රේණියෙන් එක් දෙයක් අවශ්‍ය ය
මේ කිසිවක් ක්‍රියා වීමට පෙර ස්කන්ධ මවුලවලට හැරවිය යුතු අතර, ඒ සඳහා ඇති සම්බන්ධය ඔබ සතු ව ඇත: n = m ÷ M, මෙහි M යනු මවුලික ස්කන්ධයයි. පහත ඇති සියල්ල එම සම්බන්ධය දෙවරක් භාවිත කිරීම හා පසුව බෙදීමකි.
විසඳූ නිදසුන — ජලයේ සෝඩියම් හයිඩ්‍රොක්සයිඩ්
ගැටලුව
ජලය (H2O) 180 g ක සෝඩියම් හයිඩ්‍රොක්සයිඩ් (NaOH) 40 g ක් දිය කළ ද්‍රාවණයේ සෝඩියම් හයිඩ්‍රොක්සයිඩ්වල මවුල භාගය කොපමණ ද?
1 වන පියවර — ජලයේ මවුල ප්‍රමාණය
ජලයේ මවුලික ස්කන්ධය = (1 × 2 + 16) g mol-1 = 18 g mol-1
ජලයේ මවුල ප්‍රමාණය = 180 g ÷ 18 g mol-1
= 10 mol
= 10 mol
2 වන පියවර — සෝඩියම් හයිඩ්‍රොක්සයිඩ්වල මවුල ප්‍රමාණය
NaOH වල මවුලික ස්කන්ධය = (23 + 16 + 1) g mol-1 = 40 g mol-1
NaOH මවුල ප්‍රමාණය = 40 g ÷ 40 g mol-1
= 1 mol
= 1 mol
3 වන පියවර — NaOH වල මවුල භාගය
NaOH මවුල භාගය = NaOH මවුල ප්‍රමාණය ÷ (ජලය මවුල ප්‍රමාණය + NaOH මවුල ප්‍රමාණය)
= 1 ÷ (10 + 1)
= 1 ÷ 11
අනෙක් සංඝටකය
ජලයේ මවුල භාගය
ජලයේ මවුල භාගය = ජලය මවුල ප්‍රමාණය ÷ (ජලය මවුල ප්‍රමාණය + NaOH මවුල ප්‍රමාණය)
= 10 ÷ (10 + 1)
= 10 ÷ 11
ඒ දෙක එකතු කළ විට 10/11 + 1/11 = 11/11 = 1 ලැබේ. මිශ්‍රණයක සංඝටකවල මවුල භාගවල එකතුව සැම විට ම එකකි.
භාග තුනට ම සත්‍ය ය
මිශ්‍රණයක මවුල භාගවල එකතුව 1 කි, ස්කන්ධ භාගවල එකතුව ද එසේ ය, පරිමා භාගවල එකතුව ද එසේ ය. තුනෙන් එකකටවත් ඒකක නැත. ඔබට ලැබෙන ඕනෑ ම පිළිතුරක් පරීක්ෂා කිරීමේ වේගවත් ම ක්‍රමය එම එකතුවයි.