වාතයේ කුමන සංඝටකය ද
වාතයේ අඩංගු කුමන සංඝටකය මල බැඳීම සඳහා අවශ්‍ය දැයි මීළඟට සොයා බලමු.
ක්‍රියාකාරකම 12.3.2
අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය: කැකෑරුම් නළ දෙකක්, යකඩ කෙඳි, ජලය පිරි බේසමක්
- රූප සටහනේ පෙනෙන ආකාරයට කැකෑරුම් නළ දෙකෙන් එකක යකඩ කෙඳි ගුළියක් සිර කරන්න. රූපයේ ආකාරයට එය ජල බේසමක යටිකුරු ව තබන්න.
- ඉතිරි හිස් නළය ද එලෙස ම ජල බේසමේ යටිකුරු ව තබන්න.
- දින කිහිපයකට පසු ව නිරීක්ෂණය කරන්න.
රූපයක් එක් කළ යුතුය
නිරීක්ෂණය
මෙහි දී යකඩ කෙඳි අඩංගු නළය තුළ ජල මට්ටම මුල් වායු පරිමාවෙන් 1/5 ක් පමණ වන තෙක් ඉහළ ගොස් ඇති බව පෙනී යයි. එනම් වාතයෙන් කොටසක් මල බැඳීම සඳහා වැය වී ඇත. වාතයේ සංයුතිය අනුව 1/5 ක් පමණ අඩංගු වන්නේ ඔක්සිජන් වායුවයි. මේ අනුව මල බැඳීම සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ වාතයේ ඇති ඔක්සිජන් වායුව බව නිගමනය කළ හැකි ය.
ජලය ඉහළ නගින්නේ ඇයි
යකඩ කෙඳි මල බැඳෙන විට ඒවා නළයේ සිරවූ වාතයෙන් ඔක්සිජන් ඉවත් කර ඝන මලකඩ තුළ රඳවයි. ඇතුළත වායුව අඩු වන බැවින් පිටත වාතයේ පීඩනය එම ඉඩ පිරවීමට නළය දිගේ ජලය ඉහළට තල්ලු කරයි. සියලු ඔක්සිජන් වැය වූ විට ජලය ඉහළ නැගීම නවතී; ඉහළ යාම පස්වන කොටසක් පමණ වන්නේ එබැවිනි: බොහෝ දුරට නයිට්‍රජන් වන ඉතිරි පස්වන කොටස් හතර සහභාගී නොවේ. හිස් නළය පාලකයයි — එහි ජල මට්ටම වෙනස් නොවන බැවින් ඉහළ යාමට උෂ්ණත්වය හෝ ඇටවුමේ වෙනත් දෙයක් හේතු විය නොහැකි ය. සිහින් කෙඳිවලට ඉතා විශාල පෘෂ්ඨයක් ඇති බැවින් ඇණයක් වෙනුවට යකඩ කෙඳි යොදන අතර මල බැඳීම සති වෙනුවට දින කිහිපයකින් අවසන් වේ.
මල බැඳීම වාතයේ ඔක්සිජන් භාවිත කරයි
මල බැඳෙන යකඩ කෙඳි නළයක ඇති වාතයෙන් 1/5 ක් පමණ — ඔක්සිජන් — වැය කරයි.