13.4 අභ්‍යාසය
13.4 අභ්‍යාසයට පිළිතුරු.
1 ප්‍රශ්නය — එක් එක් එක භාවිත වන තැන්
සරල ධාරාව
විදුලි පන්දම්, ගණක යන්ත්‍ර, ජංගම දුරකථන හා පරිගණක, ඒවායේ බැටරිවලින්
මෝටර් රථයක විදුලි පද්ධතිය හා එහි ආරම්භක මෝටරය
විද්‍යුත් ලෝහාලේපනය හා බැටරි ආරෝපණය
ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරාව
නිවෙස්වලට ප්‍රධාන විදුලි සැපයුම, 230 V
පරිණාමක හරහා ජාතික විදුලිබල ජාලය
බයිසිකල් ඩයිනමෝවක් එහි ලාම්පුව දල්වීම
2 ප්‍රශ්නය — කුමන වර්ගයේ ධාරාවක් ද
එක් එක් ප්‍රස්තාරය කාලයට එදිරිව ධාරාව පෙන්වයි. ප්‍රශ්නය වන්නේ ධාරාව කවදා හෝ දිශාව වෙනස් කරයි ද — එනම් ප්‍රස්තාරය ශුන්‍යයේ අනෙක් පැත්තට යයි ද — යන්න පමණි.
| t | 0 | 0.3 | 0.5 | 0.8 | 1.3 | 1.8 | 2 | 2.2 | 2.4 | 2.7 | 2.9 | 3.1 | 3.3 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| I | 0.35 | 0.5 | 0.4 | 0.2 | 0.45 | 0.75 | 0.5 | 0.65 | 0.5 | 0.8 | 0.45 | 0.6 | 0.5 |
(a) සරල ධාරාව: ධාරාව විචලනය වුව ද ධන ලෙස ම පවතී.
| t | 0 | 0.05 | 0.1 | 0.15 | 0.2 | 0.25 | 0.3 | 0.35 | 0.4 | 0.45 | 0.5 | 0.55 | 0.6 | 0.65 | 0.7 | 0.75 | 0.8 | 0.85 | 0.9 | 0.95 | 1 | 1.05 | 1.1 | 1.15 | 1.2 | 1.25 | 1.3 | 1.35 | 1.4 | 1.45 | 1.5 | 1.55 | 1.6 | 1.65 | 1.7 | 1.75 | 1.8 | 1.85 | 1.9 | 1.95 | 2 | 2.05 | 2.1 | 2.15 | 2.2 | 2.25 | 2.3 | 2.35 | 2.4 | 2.45 | 2.5 | 2.55 | 2.6 | 2.65 | 2.7 | 2.75 | 2.8 | 2.85 | 2.9 | 2.95 | 3 | 3.05 | 3.1 | 3.15 | 3.2 | 3.25 | 3.3 | 3.35 | 3.4 | 3.45 | 3.5 | 3.55 | 3.6 | 3.65 | 3.7 | 3.75 | 3.8 | 3.85 | 3.9 | 3.95 | 4 | 4.05 | 4.1 | 4.15 | 4.2 | 4.25 | 4.3 | 4.35 | 4.4 | 4.45 | 4.5 | 4.55 | 4.6 | 4.65 | 4.7 | 4.75 | 4.8 | 4.85 | 4.9 | 4.95 | 5 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| I | 0 | 0.13 | 0.25 | 0.36 | 0.47 | 0.57 | 0.65 | 0.71 | 0.76 | 0.79 | 0.8 | 0.79 | 0.76 | 0.71 | 0.65 | 0.57 | 0.47 | 0.36 | 0.25 | 0.13 | 0 | 0.13 | 0.25 | 0.36 | 0.47 | 0.57 | 0.65 | 0.71 | 0.76 | 0.79 | 0.8 | 0.79 | 0.76 | 0.71 | 0.65 | 0.57 | 0.47 | 0.36 | 0.25 | 0.13 | 0 | 0.13 | 0.25 | 0.36 | 0.47 | 0.57 | 0.65 | 0.71 | 0.76 | 0.79 | 0.8 | 0.79 | 0.76 | 0.71 | 0.65 | 0.57 | 0.47 | 0.36 | 0.25 | 0.13 | 0 | 0.13 | 0.25 | 0.36 | 0.47 | 0.57 | 0.65 | 0.71 | 0.76 | 0.79 | 0.8 | 0.79 | 0.76 | 0.71 | 0.65 | 0.57 | 0.47 | 0.36 | 0.25 | 0.13 | 0 | 0.13 | 0.25 | 0.36 | 0.47 | 0.57 | 0.65 | 0.71 | 0.76 | 0.79 | 0.8 | 0.79 | 0.76 | 0.71 | 0.65 | 0.57 | 0.47 | 0.36 | 0.25 | 0.13 | 0 |
(b) සරල ධාරාව: එය ඉහළ ගොස් ශුන්‍යයට පහළ වුව ද කිසි විටෙක ඍණ නොවේ (පූර්ණ තරංග සෘජුකෘත ධාරාවක්).
| t | 0 | 0.4 | 0.8 | 1.1 | 1.5 | 1.7 | 1.8 | 2.2 | 2.4 | 2.5 | 2.7 | 3.3 | 3.5 | 3.6 | 3.75 | 3.85 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| I | 0 | 0.8 | 0.05 | -0.7 | 0.05 | 0.1 | 0.05 | 0.6 | 0.7 | 0.8 | 0.95 | -0.1 | -0.55 | -0.05 | -0.15 | 0 |
(c) ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරාව: එය ධන හා ඍණ යන දෙකට ම යයි.
| t | 0 | 0.2 | 0.5 | 0.8 | 1 | 1.2 | 1.4 | 1.7 | 2 | 2.3 | 2.5 | 2.8 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| I | -0.4 | -0.35 | -0.8 | -0.4 | -0.5 | -0.4 | -0.45 | -0.3 | -0.5 | -0.4 | -0.5 | -0.45 |
(d) සරල ධාරාව: එය විචලනය වුව ද ඍණ ලෙස ම පවතී; එබැවින් සෑම විට ම එකම (ප්‍රතිවිරුද්ධ) දිශාවට ගලයි.
| t | 0 | 0.5 | 0.5 | 1 | 1 | 1.5 | 1.5 | 2 | 2 | 2.5 | 2.5 | 3 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| I | 0.8 | 0.8 | -0.8 | -0.8 | 0.8 | 0.8 | -0.8 | -0.8 | 0.8 | 0.8 | -0.8 | -0.8 |
(e) ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරාව: ධන හා ඍණ අතර පනින සමචතුරස්‍ර තරංගයකි.
| t | 0 | 0.4 | 0.4 | 0.6 | 0.6 | 1 | 1 | 1.2 | 1.2 | 1.6 | 1.6 | 1.8 | 1.8 | 2.2 | 2.2 | 2.6 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| I | -0.8 | -0.8 | 0 | 0 | -0.8 | -0.8 | 0 | 0 | -0.8 | -0.8 | 0 | 0 | -0.8 | -0.8 | 0 | 0 |
(f) සරල ධාරාව: ක්‍රියාත්මක හා අක්‍රිය වන නමුත් සෑම විට ම ඍණ පැත්තේ ඇති ස්පන්දන.
(b) ප්‍රත්‍යාවර්ත නොවන්නේ ඇයි
(b) ප්‍රස්තාරය ඩයිනමෝවක ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරාව මෙන් පෙනෙන අතර එය පැමිණියේ ද එකකිනි — නමුත් 11 වන පරිච්ඡේදයේ සේතුව වැනි සෘජුකාරකයක් සෑම ඍණ අර්ධයක් ම ඉහළට හරවා ඇත. ධාරාව දැන් ශුන්‍යය දක්වා ඉහළ පහළ ගිය ද සෑම විට ම එකම දිශාවට ගලන බැවින් එය සරල ධාරාවකි. එකම පරීක්ෂාව හය ම වර්ග කරයි: ධාරා අක්ෂයේ ශුන්‍යය සොයා, රේඛාව කවදා හෝ අනෙක් පැත්තට යයි දැයි විමසන්න.
අක්ෂයට පහළින් වුව ද සරල ධාරාවකි
(d) හා (f) මෙන් සම්පූර්ණයෙන් ශුන්‍යයට පහළින් ඇඳි ප්‍රස්තාරයක් අනෙක් දිශාවට ගලන සරල ධාරාවකි. (c) හා (e) මෙන් ශුන්‍යය හරහා යන ප්‍රස්තාරයක් පමණක් ප්‍රත්‍යාවර්ත වේ.