භාගික ආසවනය
මිශ්‍රණයක වාෂ්ප වන සංඝටක කිහිපයක් ඇති විට එක් කන්ඩෙන්සරයක් ප්‍රමාණවත් නොවේ. වෙන් කිරීම පාලිත උෂ්ණත්වවල දී, වරකට එක් භාගයක් බැගින් කළ යුතු ය.
සරල උපකරණ ප්‍රමාණවත් නොවන්නේ ඇයි
සංඝටක වෙන් කිරීමට ඇති ද්‍රාවණය හෝ මිශ්‍රණය වාෂ්පශීලී සංඝටක කිහිපයකින් යුක්ත නම් එයට සරල ආසවනය හෝ සරල ආසවනයේ දී භාවිත වන උපකරණ යොදාගෙන සංඝටක වෙන් කළ නොහැකි ය. මෙම ආසවනය පාලනය කළ තත්ත්ව යටතේ සිදු කළ යුතු අතර ඒ සඳහා සුවිශේෂ උපකරණ භාවිත කළ යුතු ය.
සංඝටක දෙකක්, ගණනය කර
මිශ්‍රණයක ඇති A නම් සංඝටකයේ තාපාංකය 80 °C ද B නම් සංඝටකයේ තාපාංකය 40 °C වේ යැයි සිතමු. මෙම A හා B අඩංගු ද්‍රාවණය රත්කිරීමේ දී 40 °C ට මඳක් වැඩි උෂ්ණත්වයේ දී නැටීමට පටන් ගනී. එවිට සෑදෙන වාෂ්පයේ වැඩිපුර ඇත්තේ B සංඝටකයයි. 40 °C ආසන්නයේ දී වාෂ්පය එකතුකර ඝනීභවනය කළ විට ද්‍රාවණයේ B ඉවත් වන විට මිශ්‍රණයේ A ප්‍රතිශතය ඉහළ යයි. එවිට මිශ්‍රණය නටන උෂ්ණත්වය ඉහළ යයි. මේ ආකාරයට අදාළ උෂ්ණත්වවල දී වාෂ්ප එකතු කර ඝනීභවනය කිරීමෙන් සංඝටක වෙන් කළ හැකි ය. එය ක්‍රියාත්මක වීමට නම් තාපාංක අතර සැලකිය යුතු වෙනසක් තිබිය යුතු ය — එනම් වාෂ්පශීලීතා සැලකිය යුතු තරමින් එකිනෙකට වෙනස් විය යුතු ය.
භාගික ආසවනය
මේ ආකාරයට සිසිලන තත්ත්ව පාලනය කරමින් ආසවනය මගින් සංඝටක කිහිපයක් වෙන් කිරීම භාගික ආසවනය ලෙස හැඳින්වේ.
එය මත ගොඩනැඟුණු කර්මාන්තය
බොරතෙල් යනු හයිඩ්‍රොකාබන් සංඝටක රාශියක මිශ්‍රණයකි. බොරතෙල් පිරිපහදුවේ දී සිසිලන තත්ත්ව පාලනය සඳහා ආසවන කුලුණක් භාවිත කරනු ලැබේ. එම ආසවන කුලුණේ විවිධ මට්ටම්වල උෂ්ණත්වය විවිධ අගයන්හි පවත්වා ගන්නා අතර ආසවනය ඒ ඒ ස්ථානයේ වෙන වෙන ම සිදු වේ. කුලුණේ ඉහළ කොටසින් තාපාංකය අඩු සංඝටක (පෙට්‍රෝලියම් වායු) වෙන්කර ගැනේ. ඉහළ තාපාංකවලින් යුත් සංඝටක (තාර) කුලුණේ පතුලේ එකතු වේ.
රූපයක් එක් කළ යුතුය
| භාගය | තාපාංකය | භාවිත වන තැන |
|---|---|---|
| පෙට්‍රෝලියම් වායු | −25 °C | වායු සිලින්ඩර, රසායන ද්‍රව්‍ය |
| ගැසොලින් (පෙට්‍රල්) | 40 – 75 °C | පෙට්‍රල් |
| නැප්තා | 75 – 150 °C | රසායන ද්‍රව්‍ය |
| කෙරොසීන් | 150 – 240 °C | ජෙට් ඉන්ධන |
| ඩීසල් | 220 – 250 °C | ඩීසල් |
| ලිහිසි තෙල් | 250 – 300 °C | ස්නේහක |
| ඉන්ධන තෙල් | 250 °C | නැව් සඳහා ඉන්ධන |
| තාර | ඉහළ ම | පාරවල් ඇතිරීම |
වාතයේ භාගික ආසවනය
වායුගෝලීය වාතයේ සංඝටක වෙන් කිරීමට ද භාගික ආසවනය භාවිත වේ. පීඩනයක් යටතේ වායුගෝලීය වාතය −200 °C ට පමණ සිසිල් කරන විට ද්‍රවයක් බවට පත් වේ. මෙම ද්‍රවය ද වායු සංඝටක කිහිපයක් සහිත එකකි. මෙම ද්‍රවය නැවත රත්කරන විට එක් එක් සංඝටක ඒවායේ තාපාංකයේ දී වාෂ්ප වී යයි. මෙසේ −196 °C දී නයිට්‍රජන් ද, −183 °C දී ඔක්සිජන් ද, −78.5 °C දී කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ද ඉවත් වී යයි.