පාරිසරික සමතුලිතතාව
ජීවීන්ගේ පැවැත්ම සඳහා වූ අන්තර් ක්‍රියා සිදු වන භෞතික හා ජෛවීය සංරචකය පරිසරය ලෙස හැඳින්විය හැකි ය.
භෞතික කොටස
පස, ජලය හා වාතය
උෂ්ණත්වය, පීඩනය, ආර්ද්‍රතාව හා හිරු එළිය පාරිසරික තත්ත්ව ලෙස සැලකේ.
ජෛවීය කොටස
මිනිසා ඇතුළු සතුන්
ශාක හා ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්
පාරිසරික සමතුලිතතාව
මෙලෙස ජීවීන් හා ඔවුන් වෙසෙන භෞතික පරිසරය අතර තුලනාත්මක සම්බන්ධතාවක් ක්‍රියාත්මක වේ. මෙම හිතකර සම්බන්ධතාව පාරිසරික සමතුලිතතාව ලෙස හැඳින්වේ.
පරිසරයේ සිදුවන සුළු වෙනස්වීමක් පවා එහි පැවැත්මට බලපෑම් එල්ල කරන අතර එවැනි වෙනස්කම් යථා තත්ත්වයට පත් කර ගැනීමේ හැකියාව පරිසරය සතුව ඇත. එහෙත් වර්තමානයේ අධිවේගී මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් පාරිසරික සමතුලිතතාව පවත්වා ගැනීමට නොහැකි තත්ත්වයක් උදා වී ඇත.
සමතුලිතතාව තමාම යථා තත්ත්වයට පත් වන්නේ ඇයි — යම් සීමාවක් දක්වා
නියඟයකට පසු කුඹුරක් සිතන්න. අඩුවෙන් කෘමීන් බිහි වන බැවින් අඩු ගෙම්බන් පෝෂණය වී ඔවුන්ගේ සංඛ්‍යාව අඩු වේ; වැසි නැවත පැමිණි විට කෘමීන් යථා තත්ත්වයට පත් වන අතර ගෙම්බන් ද එසේ වේ. සෑම කොටසක් ම අනෙක්වා පෙර තිබූ තැනට ආපසු තල්ලු කරයි. කෙසේ වෙතත් ස්වභාවධර්මයේ නිවැරදි කිරීම් සෙමින්, සෘතු ගණනාවක් පුරා ක්‍රියා කරයි. මාර්ගයක් සඳහා වනාන්තරයක් එළි කිරීම, වගුරක් ජලය ඉවත් කිරීම හෝ ගඟකට අපද්‍රව්‍ය මුදා හැරීම සති කිහිපයකින් සිදු වේ; පරිසරයට අලුත්වැඩියා කළ හැකි වේගයට වඩා බොහෝ වේගයෙනි. මෙම පරිච්ඡේදය පළමුව ජීවී ලෝකය සංවිධානය වී ඇති ආකාරය හා ශක්තිය හා ද්‍රව්‍ය ඒ හරහා ගමන් කරන ආකාරය ද, ඉන්පසු මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් එම සමතුලිතතාවට කරන දේ හා එය ආරක්ෂා කළ හැකි ආකාරය ද සලකා බලයි.
සමතුලිතතාව නිශ්චලතාව නොවේ
සමතුලිත පරිසරයක් සෑම විට ම වෙනස් වෙමින් පවතී — සංඛ්‍යා ඉහළ පහළ යයි, සෘතු පැමිණ යයි. ස්ථාවර වන්නේ සමස්ත රටාවයි; වෙනස්කම් එකිනෙක නිවැරදි කරන බැවිනි.
ජීවී හා අජීවී සමතුලිතතාවයෙන්
පාරිසරික සමතුලිතතාව යනු ජීවීන් හා ඔවුන්ගේ භෞතික පරිසරය අතර හිතකර සම්බන්ධතාවයි. අධිවේගී මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් දැන් එය බිඳ දමයි.