Siyapath
ලියාපදිංචි වන්න

පාඩම: 13 පරිච්ඡේදය — විද්‍යුත් චුම්බකත්වය සහ විද්‍යුත් චුම්බක ප්‍රේරණය

13.3. විද්‍යුත් චුම්බක ප්‍රේරණය 4 වන පිටුව (5)

ෆ්ලෙමිංගේ දකුණත් නීතිය

සෘජු සන්නායකයක් චුම්බක ක්ෂේත්‍රයකට ලම්බකව තබා ක්ෂේත්‍රයට හා සන්නායකයට ලම්බකව සන්නායකය චලනය කළ විට සන්නායකයේ දෙකෙළවර විද්‍යුත්ගාමක බලයක් ප්‍රේරණය වේ. සන්නායකය සංවෘත පරිපථයක ඇතිනම් එම විද්‍යුත්ගාමක බලය (electromotive force) නිසා සන්නායකයේ ධාරාවක් ගලා යයි. මෙම ප්‍රේරිත ධාරාවේ දිශාව ෆ්ලෙමිංගේ දකුණත් නීතියෙන් සොයා ගත හැකි ය.

ෆ්ලෙමිංගේ දකුණත් නීතිය

සුරතෙහි මහපටඇඟිල්ල, දබරැඟිල්ල සහ මැදඇඟිල්ල එකිනෙකට ලම්බකව තබාගෙන මහපටඇඟිල්ල සන්නායකය චලනය වන දිශාවට ද දබරැඟිල්ල එම සන්නායකය මගින් කැපෙන චුම්බක ක්ෂේත්‍රය පිහිටන දිශාවට ද යොමු කළ විට මැදැඇඟිල්ලෙන් සන්නායකය තුළින් ගලා යන ධාරාවේ දිශාව පෙන්නුම් කරනු ලැබේ.

රූපයක් එක් කළ යුතුය

13.19 රූපය — ෆ්ලෙමින්ගේ දකුණත් නීතිය ආදර්ශනය: N හා S ධ්‍රැව අතර ඉහළට චලනය කරන සන්නායකයක්; මහපටඇඟිල්ල චලිතයේ දිශාව, දබරැඟිල්ල චුම්බක ක්ෂේත්‍රයේ දිශාව, මැදඇඟිල්ල ධාරාවේ දිශාව.

වම් අත — මෝටර

ධාරාව හා ක්ෂේත්‍රය දී ඇති විට බලය සොයන්න.

මහපටඇඟිල්ල = බලය, දබරැඟිල්ල = ක්ෂේත්‍රය, මැදඇඟිල්ල = ධාරාව

දකුණු අත — ජනක

චලිතය හා ක්ෂේත්‍රය දී ඇති විට ප්‍රේරිත ධාරාව සොයන්න.

මහපටඇඟිල්ල = චලිතය, දබරැඟිල්ල = ක්ෂේත්‍රය, මැදඇඟිල්ල = ධාරාව

වෙනස් අතක් ඇයි

මෝටරයක ධාරාව පළමුව එන අතර චලනය පසුව එයි. ජනකයක චලනය පළමුව එන අතර ධාරාව පසුව එයි. චලනය වන කම්බියේ ගලන ප්‍රේරිත ධාරාව ද ක්ෂේත්‍රයෙන් තල්ලු වේ — වමත් නීතියට අනුව එම තල්ලුව සෑම විට ම චලිතයට විරුද්ධව පසුපසට ය. ජනකයක් කරකැවීමට උත්සාහයක් අවශ්‍ය වන්නේ ද ධාරාවේ ශක්තිය එය කරකවන දෙයින් පැමිණිය යුත්තේ ද එබැවිනි. අත් දෙක හරියට ම මෙම ප්‍රතිඵලය දෙයි: එකම ක්ෂේත්‍රය හා චලිතය අත් දෙකෙන් ම උත්සාහ කළ විට ධාරා ප්‍රතිවිරුද්ධ ලෙස ලැබේ. මෙම ප්‍රශ්නවල මුළු උපක්‍රමය ම අත් නිවැරදිව තබා ගැනීමයි.

ප්‍රේරිත ධාරාව සඳහා දකුණු අත

දකුණු අත: මහපටඇඟිල්ල — චලිතය, දබරැඟිල්ල — ක්ෂේත්‍රය, මැදඇඟිල්ල — ප්‍රේරිත ධාරාව.