කොපමණ ප්‍රමාණයක් දිය වේ ද?
ද්‍රාවකයකට ද්‍රාව්‍යයක් ස්වල්පයක් එකතු කළ විට එය නොපෙනී යයි. එකතු කරමින් ම සිටින්න. එය සදාකල් ම නොපෙනී යන්නේ ද?
ක්‍රියාකාරකම 3.1.6 — ජලයේ ලුණු
පිරිසිදු බීකරයකට ජලය 100 ml මැනගන්න. පිරිසිදු ලුණු කුඩු (NaCl) 100 g ක් කිරාගන්න. වරකට ලුණු ස්වල්ප ප්‍රමාණය බැගින් ජලයට දමමින් විදුරු කුරකින් කලතා දිය කරන්න. වරක දී දැමූ ලුණු ප්‍රමාණය දියවී අවසන් වන තුරු නැවත එක් නොකරන්න. යම් අවස්ථාවක දැමූ ප්‍රමාණය දිය නොවුනහොත් තවත් එකතු කිරීම නවතා ඉතිරි ලුණු ප්‍රමාණය නැවත කිරාගන්න. මැනගත් ජලය 100 ml තුළ දිය කළ හැකි උපරිම ලුණු ස්කන්ධය ආසන්න වශයෙන් කොපමණ ද?
ක්‍රියාකාරකම 3.1.7 — ජලයේ කැල්සියම් හයිඩ්‍රොක්සයිඩ්
කැල්සියම් හයිඩ්‍රොක්සයිඩ් 10 g ක් කිරා ගන්න. බීකරයකට ජලය 100 ml ගෙන ඉතා ස්වල්පය බැගින් ජලයට එකතු කරමින් විදුරු කුරකින් කලතමින් දිය කරන්න. යම් අවස්ථාවක එකතු කරන ප්‍රමාණය දිය නොවී ඉතිරි වූ විට තවත් ද්‍රව්‍ය එකතු නොකර ඉතිරි ප්‍රමාණය කිරා ගන්න. ජලය 100 g ක් තුළ දිය කළ හැකි උපරිම ස්කන්ධය කොපමණ ද?
ක්‍රියාකාරකම දෙකෙන් එකට පෙනෙන දෙය
දෙක ම නැවතිණි. කිසිදු ද්‍රාව්‍යයක් සදාකල් ම දිය වෙමින් නොපැවතිණි. තවද දිය වූ ස්කන්ධය දෙකට සමාන නොවීය — සමාන ජල පරිමා තුළ ඇතැම් ද්‍රාව්‍ය වැඩිපුර ද ඇතැම් ඒවා ඉතා අඩුවෙන් ද දිය වේ.
එය නවතින ලක්ෂ්‍යය
යම් උෂ්ණත්වයක දී යම් ද්‍රව්‍යයක් ද්‍රාවණගත ව පැවතිය හැකි උපරිම සාන්ද්‍රණයක් පවතී. එයට ළඟා වූ ද්‍රාවණයකට නමක් ඇත.
සන්තෘප්ත ද්‍රාවණය
එම උෂ්ණත්වයේ දී එම ද්‍රාව්‍යයෙන් දරා ගත හැකි උපරිම ප්‍රමාණය දරා ඇති ද්‍රාවණයක් එයින් සන්තෘප්ත වී ඇතැයි කියනු ලැබේ. තවත් එකතු කළොත් අමතර ප්‍රමාණය දිය නොවී පතුලේ රැඳේ.
ලිපිඩවල දී හමු වූ වචනය නොවේ
10 ශ්‍රේණියේ දී මේද අම්ලයක් සඳහා සන්තෘප්ත යන වචනය භාවිත කළේ එහි කාබන් දාමයේ ද්විත්ව බන්ධන නැති බව අදහස් කරමිනි. එය මුළුමනින් ම වෙනස් අර්ථයකි. සන්තෘප්ත ද්‍රාවණයක් යනු කොපමණක් දිය වී ඇත් ද යන්න මිස බන්ධන ගැන නොවේ.
ක්‍රමය මෙතරම් සියුම් වන්නේ ඇයි
ක්‍රියාකාරකම දෙක ම වරකට ස්වල්පය බැගින් දමා, ඊළඟ ප්‍රමාණය දැමීමට පෙර එය දිය වන තුරු බලා සිටින්නැයි අවධාරණය කරයි. සියල්ල එකවර දැමුවහොත් ද්‍රාවණය සැබැවින් ම පිරීමට බොහෝ කලින් දිය නොවූ ඝන ද්‍රව්‍ය පතුලේ රැඳෙන අතර, ඔබ නැවත කිරා ගන්නා අගය වැරදි වේ.