දඟරයේ එක් වටයක්
13.21 රූපයේ ඉහළ කොටසේ පෙන්වා ඇත්තේ චුම්බක ක්ෂේත්‍රය තුළ දඟරය වාමාවර්ත ව භ්‍රමණය කෙරෙන ආකාරයයි.
රූපයක් එක් කළ යුතුය
| θ (°) | 90 | 270 |
|---|---|---|
| e | 1 | -1 |
13.21 රූපය (පහළ) — භ්‍රමණය වූ කෝණයට එදිරිව ප්‍රේරිත විද්‍යුත්ගාමක බලය e: 0° දී ශුන්‍ය, 90° දී +Vm, 180° දී ශුන්‍ය, 270° දී −Vm, 360° දී නැවත ශුන්‍ය.
(a) පිහිටුම, 0°
AB හා CD බාහු චලනය වන්නේ චුම්බක ක්ෂේත්‍රයට සමාන්තරව නිසා සන්නායක මගින් චුම්බක බල රේඛා කැපීමක් සිදු නොවේ. එබැවින් විද්‍යුත්ගාමක බලයක් ප්‍රේරණය නොවේ; ගැල්වනෝමීටර දර්ශකය ශූන්‍ය උත්ක්‍රමයක් පෙන්වයි.
(a) සිට (b), 0° සිට 90°
බල රේඛා කැපෙන ශීඝ්‍රතාව ක්‍රමයෙන් වැඩි වන අතර උත්ක්‍රමය වැඩි වේ. (b) හි AB ඉහළටත් CD පහළටත් චලනය වෙමින් බල රේඛා ලම්බකව කැපී යයි; ABCD ධාරාව උපරිම වන අතර ගැල්වනෝමීටර උත්ක්‍රමය වම් දිශාවට ඇති වේ.
(b) සිට (c), 90° සිට 180°
විද්‍යුත්ගාමක බලය අඩු වී (a) පිහිටුමේ දී මෙන් (c) හි ශුන්‍ය වේ.
(c) සිට (d), 180° සිට 270°
දැන් AB පහළටත් CD ඉහළටත් චලනය වේ: ධාරාව DCBA දිශාවට ගලන අතර ගැල්වනෝමීටරය දකුණු දිශාවට උත්ක්‍රමය වේ; (d) හි උපරිම වේ.
මෙසේ දඟරය දිගටම භ්‍රමණය වන විට බාහිර පරිපථ තුළ ධාරාව එහි දිශාව මාරු කරමින් ගලා යන බව පෙනේ. ගැල්වනෝමීටරය (b)හි දී වමටත් (a), (c) සහ (e)හි දී ශුන්‍යයටත් (d)හි දී දකුණටත් වශයෙන් නැවත නැවත දෝලනය වීමෙන් ධාරාව එහි දිශාව වෙනස් කර ගන්නා බව පෙනේ. එනම්, දඟරය එක් සම්පූර්ණ වටයක් භ්‍රමණය වීමේ දී වට භාගයකට වරක් ධාරාව ගලන දිශාව ප්‍රත්‍යාවර්ත වේ. මෙම ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරාව හෝ ප්‍රේරිත විද්‍යුත්ගාමක බලය කාලය සමඟ විචලනය වන ආකාරය සයිනාකාර තරංගයක හැඩය ඇති ප්‍රස්තාරයකින් නිරූපණය කළ හැකි ය. දඟර තලය චුම්බක ක්ෂේත්‍රයට සමාන්තර වන විට (+) සහ (−) උපරිම විද්‍යුත්ගාමක බලයක් ද, දඟර තල චුම්බක ක්ෂේත්‍රයට ලම්බක විට විද්‍යුත්ගාමක බලය ශුන්‍ය ද වේ.
ක්ෂේත්‍රයට සමාන්තර යනු උපරිම යි
එය ආපසු හැරුණු සේ දැනුණ ද දඟරයේ පැතලි මුහුණත ක්ෂේත්‍රය දිගේ පිහිටන විට විද්‍යුත්ගාමක බලය උපරිම වේ; එවිට AB හා CD බල රේඛා හරහා කෙළින් ම චලනය වන බැවිනි.
එක් වටයක්, එක් සයින තරංගයක්
දඟරය සිරස්ව ඇති විට විද්‍යුත්ගාමක බලය ශුන්‍ය ය, ක්ෂේත්‍රය දිගේ ඇති විට උපරිම ය, සෑම අර්ධ වටයකම ප්‍රතිවිරුද්ධ වේ — ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරාවකි.