නිදහසේ වැටෙන වස්තුවක්
නිශ්චලතාවයේ තිබී සිරස්ව පහළට වැටෙන වස්තුවක්, බිමට වැටීමට තත්පර 4ක් ගත වූයේ යැයි සිතන්න. බිමට වැටෙන තුරු එහි ප්‍රවේගය වෙනස් වූ අයුරු බලමු.
නිරීක්ෂණය
පහළට වැටීම ආරම්භ වන විට ප්‍රවේගය = 0
තත්පරයක් ගත වූ විට = 9.8 m s−1
තත්පර 2ක් ගත වූ විට = 19.6 m s−1
තත්පර 3ක් ගත වූ විට = 29.4 m s−1
තත්පර 4ක් ගත වූ විට, එනම් බිම වැටෙන මොහොතේ = 39.2 m s−1
සෑම පියවරක දී ම එකතු වන්නේ 9.8 බැගිනි — එය ම ය g යන්නෙන් අදහස් වන්නේ.
ප්‍රස්තාරය
| t (s) | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
|---|---|---|---|---|---|
| v (m s⁻¹) | 0 | 9.8 | 19.6 | 29.4 | 39.2 |
ප්‍රවේගය ඒකාකාර ව වැඩි වන නිසා ලැබෙන්නේ සරල රේඛාවකි. සෙවන ලද ප්‍රදේශය වස්තුව වැටුණු උස යි.
වැටුණු උස ගණනය කිරීම
ක්‍රමය 1 — සූත්‍රයෙන්
මධ්‍යක ප්‍රවේගය = (0 + 39.2) ÷ 2 = 19.6 m s−1
විස්ථාපනය = මධ්‍යක ප්‍රවේගය × කාලය
= 19.6 m s−1 × 4 s = 78.4 m
ක්‍රමය 2 — ප්‍රස්තාරයෙන්
රේඛාවට පහළින් ඇති ත්‍රිකෝණයේ වර්ගඵලය:
(39.2 × 4) ÷ 2 = 78.4 m
එක ම පිළිතුර. ප්‍රස්තාරය නව භෞතික විද්‍යාවක් නොවේ — එය එක ම ගණනය කිරීම ජ්‍යාමිතිය ලෙස දැකීමකි.
අමතර දැනුමට — වාතයේ ප්‍රතිරෝධය
ඉහත ගණනයේ දී වාතයේ ප්‍රතිරෝධය නොසලකා ඇත. සැබෑ ලෝකයේ දී පිහාටුවක් සහ ගලක් එක ම වේගයෙන් නොවැටෙන්නේ එබැවිනි. එහෙත් ගලක් හෝ ගෙඩියක් වැනි ඝන වස්තුවක් සඳහා මෙම ගණනය හොඳ ආසන්න අගයක් දෙයි.