අයනික සංයෝග හා සූත්‍ර ස්කන්ධය
ගැටලුවක් ඇත. සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ්හි අණු නොමැත — එසේ නම් එහි අණුක ස්කන්ධය ගැන කථා කරන්නේ කෙසේ ද?
අයන දැලිසක් යනු කුමක් ද?
සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් (NaCl) වැනි අයනික සංයෝග පවතිනුයේ අණු වශයෙන් නොව අයන දැලිස් වශයෙනි. අයන දැලිසෙහි Na+ හා Cl- අතර පවතින සරලතම අනුපාතය සලකා එහි සූත්‍රය ලියනු ලැබේ. එය හඳුන්වනු ලබන්නේ ආනුභවික සූත්‍රය යනුවෙනි.
සූත්‍ර ස්කන්ධය (Formula mass)
අයනික සංයෝගවල අණු නොමැති බැවින් අණුක ස්කන්ධය ලෙස සලකනු ලබන්නේ සූත්‍රයට අදාළ ස්කන්ධය යි. එය සාපේක්ෂ සූත්‍ර ස්කන්ධය හෙවත් සූත්‍ර ස්කන්ධය ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.
ගණනය කරන ආකාරය එසේ ම ය
සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ්
NaCl = 23 + 35.5
= 58.5
සාපේක්ෂ පරමාණුක ස්කන්ධ: Na = 23, Cl = 35.5
එනම් වෙනස ඇත්තේ ගණනයේ නොව නමෙහි ය. එකතු කිරීමේ ක්‍රමය එසේ ම ය; අයනික සංයෝගයක් සඳහා එහි ප්‍රතිඵලය "අණුක ස්කන්ධය" නොව "සූත්‍ර ස්කන්ධය" ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.
අභ්‍යාසය 02
පහත සංයෝගවල සූත්‍ර ස්කන්ධ ගණනය කරන්න.
- මැග්නීසියම් ඔක්සයිඩ් (MgO) — සා.ප.ස. O = 16, Mg = 24
- කැල්සියම් කාබනේට් (CaCO3) — සා.ප.ස. C = 12, O = 16, Ca = 40
- පොටෑසියම් සල්ෆේට් (K2SO4) — සා.ප.ස. O = 16, S = 32, K = 39
පිළිතුරු
MgO = 24 + 16 = 40
CaCO3 = 40 + 12 + (3 × 16) = 100
K2SO4 = (2 × 39) + 32 + (4 × 16) = 174
K2SO4 හි පාදක අංකය 2 අදාළ වන්නේ පොටෑසියම්වලට පමණි, සල්ෆේට් කොටසට නොවේ. වරහන් නොමැති විට පාදක අංකයක් ක්‍රියාත්මක වන්නේ එයට වහා පෙර ඇති සංකේතයට පමණි.