ඒක විස්ථාපන ප්‍රතික්‍රියා
ක්‍රියාකාරකම 16.2 හි තුන් වැනි ප්‍රතික්‍රියාව සලකන්න. එහි දී සින්ක් (Zn) ලෝහය කොපර් සල්ෆේට් සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර කොපර් (Cu) ලෝහය නිදහස් කරමින් සින්ක් සල්ෆේට් සාදයි.
සින්ක් + කොපර් සල්ෆේට් → සින්ක් සල්ෆේට් + කොපර්
Zn + CuSO4 → ZnSO4 + Cu
ඒක විස්ථාපන ප්‍රතික්‍රියාව
මූලද්‍රව්‍යයක්, යම් සංයෝගයක පවතින මූලද්‍රව්‍යයක් ඉන් විස්ථාපනය කරමින් ඊට හිමි ස්ථානය අත්කර ගෙන වෙනත් සංයෝගයක් සෑදීමේ ප්‍රතික්‍රියා ඒක විස්ථාපන ප්‍රතික්‍රියා නම් වේ.
A + BC → AC + B
තවත් නිදසුන් තුනක්
මැග්නීසියම් + කොපර් සල්ෆේට් → මැග්නීසියම් සල්ෆේට් + කොපර්
Mg + CuSO4 → MgSO4 + Cu
මැග්නීසියම් + හයිඩ්‍රජන් ක්ලෝරයිඩ් → මැග්නීසියම් ක්ලෝරයිඩ් + හයිඩ්‍රජන්
Mg + 2HCl → MgCl2 + H2
පොටෑසියම් බ්‍රෝමයිඩ් + ක්ලෝරීන් → පොටෑසියම් ක්ලෝරයිඩ් + බ්‍රෝමීන්
2KBr + Cl2 → 2KCl + Br2
හඳුනා ගන්නා ලකුණ
එක් පැත්තක තනි මූලද්‍රව්‍යයක් සහ අනෙක් පැත්තේ වෙනත් තනි මූලද්‍රව්‍යයක් තිබේ නම්, එය ඒක විස්ථාපනයකි. මූලද්‍රව්‍ය දෙක ස්ථාන මාරු කර ගෙන ඇත.
එහෙත් ඕනෑ ම මූලද්‍රව්‍යයකට ඕනෑ ම මූලද්‍රව්‍යයක් විස්ථාපනය කළ නොහැකි ය — එය කළ හැක්කේ වඩා සක්‍රිය එකකට පමණි. 16.4 කොටසේ සක්‍රියතා ශ්‍රේණිය කියන්නේ එය ය.