බෝ නොවන රෝග
මිනිසකුගෙන් තවත් මිනිසකුට සම්ප්‍රේෂණය නොවන රෝග, බෝ නොවන රෝග ලෙස හැඳින්වේ. ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ දත්තවලට අනුව ලොව පුරා වාර්ෂික ව මිලියන 38ක් පමණ මෙම රෝග නිසා මිය යයි. පිළිකා, පෙනහැලි රෝග හා දියවැඩියාව මින් ප්‍රධාන වේ.
බෝ නොවන රෝග ඇති වීමට ප්‍රධාන වශයෙන් ම හේතු වී ඇත්තේ දුම්කොළ හා මද්‍යසාර අධික ලෙස භාවිතය, වැරදි ආහාර පුරුදු හා ව්‍යායාම මදකම වැනි කරුණු වේ.
බෝ නොවන රෝග වර්තමාන ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන ගැටලුවක් බවට පත් ව ඇත. රෝග නිසා සිදු වන මරණවලින් 60% පමණ බෝ නොවන රෝග නිසා සිදු වේ. එයින් සුලභ රෝග කිහිපයක් පහත දැක්වේ.
බෝවන රෝග
විෂබීජ — බැක්ටීරියා, වෛරස, පරපෝෂිතයින් — නිසා ඇති වේ
පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට හෝ මදුරුවන්, ජලය හෝ ආහාර මගින් පැතිරේ
නිදසුන්: ඩෙංගු, ක්ෂය රෝගය, ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා
බෝ නොවන රෝග
ප්‍රධාන වශයෙන් ජීවන රටාව, පරිසරය හා පරම්පරාව නිසා ඇති වේ
පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට සම්ප්‍රේෂණය නොවේ
නිදසුන්: දියවැඩියාව, හෘද රෝග, පිළිකා, වකුගඩු රෝග
ඒවා ප්‍රධාන මාරකයා වී ඇත්තේ ඇයි
සියවසකට පෙර ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ දෙනා මිය ගියේ ආසාදනවලින් — මැලේරියාව, කොලරාව, පාචනය. පිරිසිදු ජලය, එන්නත්, ප්‍රතිජීවක හා මහජන සෞඛ්‍ය කටයුතු ඒවා අඩු කළ බැවින් මිනිසුන් දැන් සෙමින් වර්ධනය වන ජීවන රටා රෝග ඇති වීමට තරම් දිගු කලක් ජීවත් වේ. ඒ සමඟ ම පසුගිය පිටුවේ වෙනස්කම් — වාඩි වී සිටින රැකියා, සකසන ලද ආහාර, දුම්කොළ හා මද්‍යසාර — අවදානම ඉහළ නැංවීය. බොහෝ බෝ නොවන රෝග එකම පුරුදු කිහිපයකින් වැළැක්විය හෝ ප්‍රමාද කළ හැකි ය: නිතිපතා ව්‍යායාම, සීනි, ලුණු හා මේදය අඩු සමබර ආහාර වේලක්, දුම්කොළ නොමැතිකම, මද්‍යසාර අඩුවෙන්, නිතිපතා පරීක්ෂා කිරීම්.
බෝ නොවීම යනු හානිකර නොවීම නොවේ
බෝ නොවන රෝග වෙනත් අයෙකුගෙන් බෝ නොවන නමුත් දැන් ශ්‍රී ලංකාවේ වැඩිම මරණ — 60% පමණ — සිදු කරයි.
අප ජීවත් වන ආකාරයේ රෝග
බෝ නොවන රෝග පුද්ගලයින් අතර සම්ප්‍රේෂණය නොවේ; දුම්කොළ, මද්‍යසාර, දුර්වල ආහාර හා ව්‍යායාම මදකම ඒවායින් වැඩි ප්‍රමාණයකට හේතු වේ.