අභ්‍යාසය
10.1 අභ්‍යාසයට පිළිතුරු.
1 ප්‍රශ්නය
විදුලි මෝටරයක් මගින් ක්‍රියා කරන ජල පොම්පයක ක්ෂමතාව 750 W වේ.
- විදුලි සැපයුමේ වෝල්ටීයතාව 230 V නම් මෝටරය ක්‍රියා කරන විට එය ලබා ගන්නා ධාරාව කොපමණ ද?
- මෝටරය ක්‍රියා කිරීමේ දී යාන්ත්‍රික චාලක ශක්තියට අමතරව ජනනය වන වෙනත් ශක්තියක් නම් කරන්න.
පිළිතුර
- I = P ÷ V = 750 ÷ 230 ≈ 3.26 A
- තාපය (සහ ශබ්දය).
2 ප්‍රශ්නය
විදුලි පන්දම් බල්බයක පිරිවිතර ලෙස දක්වා ඇත්තේ 2.5 V, 0.3 A ලෙසයි.
- මෙම බල්බයේ ක්ෂමතාව කොපමණ ද?
- බල්බයේ ආලෝකය පිටවීමේ කාර්යක්ෂමතාව 42% නම් ඉතිරි ශක්තිය කුමන ආකාරයට පරිවර්තනය වන්නේ ද?
පිළිතුර
- P = 2.5 × 0.3 = 0.75 W
- ඉතිරි 58% තාපය බවට පරිවර්තනය වේ.
3 හා 4 ප්‍රශ්න
මෝටර් රථ ලාම්පු හා යතුරුපැදි බල්බය
- මෝටර් රථයක ප්‍රධාන ලාම්පු දෙක 50 W බැගින් වන අතර පිටුපස 10 W බල්බ දෙකකි. මෙම බල්බ සියල්ල පැය 1/2ක් දල්වා තබන විට වැයවෙන විද්‍යුත් ශක්තිය කොපමණ ද?
- 12 V මෝටර් බයිසිකල් බල්බයක් 2 A ධාරාවක් ගනී. මෙම බල්බය මිනිත්තු 15ක් දැල්වීමේ දී වැය වෙන විද්‍යුත් ශක්තිය කොපමණ ද?
පිළිතුර
- P = 2 × 50 + 2 × 10 = 120 W; E = 120 × 1800 = 216 000 J
- E = VIt = 12 × 2 × 15 × 60 = 21 600 J
5 ප්‍රශ්නය
නිවසේ ආරක්ෂාව
- ගෘහ විද්‍යුත් පරිපථයක නිවැසියන්ගේ ආරක්ෂාව සඳහා යොදා ඇති උපකරණ දෙකක් නම් කරන්න.
- මෙම එක් එක් උපකරණය මගින් ඇති වන ආරක්ෂාව කුමක්දැයි පැහැදිලි කරන්න.
- අකුණු ඇති වන අවස්ථාවක නිවසේ ඇති විදුලි උපකරණවල ආරක්ෂාව සඳහා කුමක් කළ යුතු ද?
පිළිතුර
- ශේෂ ධාරා පරිපථ බිඳිනය (පැන්නුම් ස්විච්චය) සහ සිඟිති පරිපථ බිඳින (හෝ විලායක).
- RCCB විදුලිය කාන්දු වූ විට හෝ කෙනෙකුට විදුලි සැර වැදුණු විට මුළු නිවසේ ම විදුලිය කපා හරියි; MCB එකක් එහි පරිපථය අධිධාරා වූ විට එම පරිපථය විසන්ධි කර ගිනි ගැනීම් වළක්වයි.
- ගුවන් විදුලි, රූපවාහිනී වැනි උපකරණ විසන්ධි කර විදුලිය භාවිතයෙන් වළකින්න — RCCB මගින් අකුණුවලින් ආරක්ෂාවක් නොලැබේ.
6 ප්‍රශ්නය
විදුලිය සඳහා මුදල් ගෙවීම
- ජාතික විදුලිබල ජාලය මගින් විදුලිය ලබාදීමේ දී වැය වෙන විද්‍යුත් ශක්තිය මනින ඒකකය කුමක් ද?
- එම වාණිජ ඒකකය කොපමණ ජූල් ප්‍රමාණයකට සමාන දැයි සොයන්න.
- පළමු ඒකක 60 සඳහා රුපියල් 7.50 බැගින් ද දෙවන ඒකක 30 සඳහා රුපියල් 10.00 බැගින් ද අයකරනු ලැබේ නම් මසකට ඒකක 75ක් භාවිත කරන නිවසක විදුලි බිල කොපමණ වේ ද?
පිළිතුර
- කිලෝවොට් පැය (kWh).
- 3.6 × 106 J
- 60 × 7.50 = රු. 450.00; 15 × 10.00 = රු. 150.00; මුළු බිල රු. 600.00
7 ප්‍රශ්නය
දිනක ඒකක
- ගිල්ලුම් තාපකය 1500 W වන අතර දිනකට පැය 1/2ක් ක්‍රියාත්මක කරයි. 40 W විදුලිපහන් තුනක් දිනකට පැය 3 බැගිනුත් 60 W විදුලි පහන් දෙකක් දිනකට පැය දෙක බැගිනුත් දල්වයි. දිනකට වැය වෙන විදුලි ඒකක සංඛ්‍යාව කොපමණ ද?
- 6 වන ගැටලුවේ සඳහන් ආකාරයට මුදල් අයකරන්නේ නම් දින 30ක මාසයක් සඳහා විදුලි බිල කොපමණ ද?
පිළිතුර
- තාපකය 1.5 × 0.5 = 0.75; 40 W පහන් 3 × 40 × 3 = 360 Wh = 0.36; 60 W පහන් 2 × 60 × 2 = 240 Wh = 0.24; දිනකට මුළු 1.35 kWh
- 1.35 × 30 = ඒකක 40.5, සියල්ල පළමු කාණ්ඩයේ: 40.5 × 7.50 = රු. 303.75
8 ප්‍රශ්නය
ජලය රත් කිරීම හා MCB ක්‍රියාත්මක වීම
- ජලය රත්කිරීමට තාපන තැටියක් හෝ ගිල්ලුම් තාපකයක් භාවිත කළ හැකි ය. මෙයින් වඩා කාර්යක්ෂම වන්නේ කුමන උපකරණය ද?
- එසේ වීමට හේතුව පැහැදිලි කරන්න.
- ගිල්ලුම් තාපක සඳහා දෙකූරු පේනු වෙනුවට තුන්කූරු පේනු භාවිත කරනු ලැබේ. මෙසේ කිරීමේ අවශ්‍යතාව කුමක්දැයි පැහැදිලි කරන්න.
- යම් විද්‍යුත් උපකරණයක් ක්‍රියාත්මක කළවිට MCB මගින් අදාළ පරිපථයේ විදුලිය කපා හරිනු ලැබීය. මෙය සිදුවිය හැකි අවස්ථා දෙකක් දක්වන්න.
පිළිතුර
- ගිල්ලුම් තාපකය.
- එහි තාපන දඟරය ජලය තුළ ඇති බැවින් එය නිපදවන තාපය සියල්ල ජලයට ලැබේ; තාපන තැටියක තාපයෙන් වැඩි කොටසක් වාතයට හානි වේ.
- එහි ලෝහ ආවරණය භූගත කර ඇති බැවින් ආවරණයට විදුලිය කාන්දු වුවහොත් එය පොළොවට ගලා RCCB ක්‍රියාත්මක වන අතර එය ස්පර්ශ කරන අයට විදුලි සැර නොවැදේ.
- උපකරණය පරිපථයේ නියමිත ධාරාවට වඩා වැඩි ධාරාවක් ගැනීම (අධිධාරාවක්, උදා: එකවර උපකරණ බොහොමයක්), හෝ උපකරණයේ හෝ එහි රැහැනේ ලුහුවත් වීමක්.