ජෛවගෝලය
පොකුණු පරිසර පද්ධතියක ජීවත් වන ජීවී ප්‍රජාව, අජීවී පරිසරය සමඟ දක්වන අන්තර් ක්‍රියා පහත 15.2 රූප සටහනින් නිරූපණය වේ.
රූපයක් එක් කළ යුතුය
ජෛවගෝලය
පෘථිවියෙහි සහ වායුගෝලයේ ජීවීන් ව්‍යාප්ත වී ඇති සමස්ත කලාපය ජෛව ගෝලය නම් වේ. ජෛවගෝලය කොටස් තුනකින් යුක්ත ය.
ශිලා ගෝලය
පෘථිවියේ කබොල හා ඉහළ ප්‍රාවරය කොටස අයත් ය.
ජල ගෝලය
සාගරය හා මිරිදිය ජලාශ මීට අයත් ය. පෘථිවියේ මතුපිට 70% පමණ ජලයෙන් වැසී ඇත.
වායු ගෝලය
පෘථිවි ගෝලය වටා පැතිරුණු වාතය සහිත කලාපයයි.
පොකුණක් කුඩා ජෛවගෝලයක් වන්නේ ඇයි
15.2 රූපයේ ඊතල අනුගමනය කරන්න. හිරු එළිය ජල ශාක වෙත ළඟා වන අතර 2 වන පරිච්ඡේදයේ ඔබ ඉගෙන ගත් පරිදි ඒවා වාතයේ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් හා ජලය සමඟ එය ආහාර සෑදීමට යොදා ගනී. මසුන් හා කෘමීන් ශාක කන අතර කුරුල්ලන් හා ගෙම්බන් ඔවුන් කයි; ඕනෑම දෙයක් මිය ගිය විට පතුලේ පස එය ලබා ගන්නා අතර බැක්ටීරියා එය බිඳ හෙළා ඛනිජ නැවත ජලයට මුදා හරියි. ඔක්සිජන් ශාකවල සිට වාතයට හා ජලයට ගමන් කරයි; කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ආපසු ගමන් කරයි. එකම කොටස් තුන — පාෂාණ හා පස, ජලය, වාතය — අතර එම හුවමාරු ම ග්‍රහලෝක පරිමාණයෙන් සිදු වේ. ජෛවගෝලය යනු පෘථිවියේ සියලු පරිසර පද්ධති එකට ගත් විට ලැබෙන දෙයයි; ගොඩබිම, ජලය හා වාතය ජීවය හමු වන තුනී කවචයයි.
ගෝල තුනක්, එක් ජෛවගෝලයක්
ජෛවගෝලය යනු ජීවය හමු වන පෘථිවියේ හා වාතයේ සෑම කලාපයක් ම වේ: ශිලා ගෝලයේ, ජල ගෝලයේ හා වායු ගෝලයේ කොටස්.