ශක්ති උත්සර්ජනය
ජෛවගෝලය සඳහා අවශ්‍ය ශක්තිය ලබා දෙන ප්‍රධාන ශක්ති ප්‍රභවය සූර්යයා වේ. පෘථිවියට ලැබෙන සූර්ය ශක්තිය අවශෝෂණය කර ජලය හා කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ඇසුරින් ග්ලූකෝස් නිපදවීම ස්වයංපෝෂීන් වන හරිත ශාක හා ඇල්ගේ විසින් සිදු කරනු ලබයි. සූර්ය ශක්තිය තිර කර ආහාර සංශ්ලේෂණය කර ගන්නා ක්‍රියාවලිය ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය ලෙස හැඳින්වේ.
නිෂ්පාදකයින් නිපදවන ශක්තිය පෝෂී මට්ටම් ඔස්සේ ජීවියාගෙන් ජීවියාට ගලා යයි. එසේ ගලා යාමේ දී කිසියම් පෝෂී මට්ටමකට ලැබෙන ශක්තියෙන් 10% පමණක් ඉදිරි පෝෂී මට්ටමට ගලා යන අතර 90% පමණ පරිසරයට තාපය ලෙස හානි වීම සිදු වේ.
ශක්ති උත්සර්ජනය
පෝෂී මට්ටමෙන් පෝෂී මට්ටමට ශක්තිය ගලා යාමේ දී එම ශක්තිය අපතේ යාම ශක්ති උත්සර්ජනය ලෙස හැඳින්වේ. සත්ත්වයකුගෙන් ශක්තිය හානි වන ආකාර හා එහි දළ ප්‍රතිශත 15.14 රූපයේ දක්වා ඇත.
| ආහාරවලින් ලබා ගන්නා ශක්තිය 100% | ප්‍රතිශතය |
|---|---|
| ශ්වසනය සඳහා වැය වන ශක්තිය | 60% |
| බහිස්ස්‍රාවී හා මල ද්‍රව්‍ය ලෙස බැහැර වන ශක්තිය | 30% |
| දේහ පටකවල ගබඩා වන ශක්තිය | 10% |
රූපයක් එක් කළ යුතුය
මේ අනුව පෝෂී මට්ටම් තුළින් ශක්තිය ගලා යාමේ දී එම ශක්තියෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් අපතේ යාම නිසා කෙටි ආහාර දාම, දිගු ආහාර දාමවලට වඩා කාර්යක්ෂම වේ.
දිගු ආහාර දාමයක් (15.15)
ශාකය → තණකොළ පෙත්තා → ගෙම්බා → ගැරඬියා → උකුස්සා
හුවමාරු හතරක්: උකුස්සාට ශාකයේ ශක්තියෙන් 0.01% පමණ ලැබේ.
කෙටි ආහාර දාමයක් (15.16)
ශාකය → ඇතා → දිවියා
හුවමාරු දෙකක්: දිවියාට ශාකයේ ශක්තියෙන් 1% පමණ ලැබේ.
පහළ මට්ටමින් ආහාර ගැනීම වැඩි පිරිසක් පෝෂණය කරන්නේ ඇයි
එකම ගණිතය මිනිසුන්ට ද යෙදේ. කෙළින් ම කන ධාන්‍ය කෙතක් එහි ශක්තියෙන් 10% පමණ අපට ලබා දෙයි. පළමුව ගවයින්ට කැවූ විට ධාන්‍යවල ශක්තියෙන් 10% පමණක් හරක් මස් බවට පත් වන අතර අපට ලැබෙන්නේ එයින් 10% — 1% පමණ — යි. එබැවින් මස් මත එක් පුද්ගලයෙකු පෝෂණය කරන ඉඩම ධාන්‍ය මත කිහිප දෙනෙකු පෝෂණය කළ හැකි ය. ඉතිරිය යන තැන ගවයාගේ සංඛ්‍යා පෙන්වයි: වැඩි කොටස සතා ජීවත්ව හා උණුසුම්ව තබා ගැනීමට ශ්වසනයේ දී වැය වේ.
කෙටි දාම අඩුවෙන් නාස්ති කරයි
සෑම පියවරකදී ම ශක්තියෙන් 90% පමණ අහිමි වේ — ගවයෙක් 60% ශ්වසනයට වැය කර 30% අපද්‍රව්‍යවල අහිමි කරයි — එබැවින් කෙටි ආහාර දාම වඩා කාර්යක්ෂම ය.