ඔක්සිකරණය හා ඔක්සිහරණය
එක් එක් ඉලෙක්ට්‍රෝඩයට තමන්ගේ ම අර්ධ ප්‍රතික්‍රියාවක් ඇති අතර එක් එක් වර්ගයේ අර්ධ ප්‍රතික්‍රියාවට නමක් ඇත.
ඔක්සිකරණය
කිසියම් ප්‍රභේදයකින් (පරමාණු, අණු හෝ අයන) ඉලෙක්ට්‍රෝන ඉවත් වීම.
සින්ක් අසල: Zn (s) → Zn2+ (aq) + 2e
ඔක්සිකරණයක් සිදු වන ඉලෙක්ට්‍රෝඩය ඇනෝඩය යි.
ඔක්සිහරණය
කිසියම් ප්‍රභේදයක් මගින් ඉලෙක්ට්‍රෝන ලබා ගැනීම.
කොපර් අසල: 2H+ (aq) + 2e → H2 (g)
ඔක්සිහරණයක් සිදු වන ඉලෙක්ට්‍රෝඩය කැතෝඩය යි.
මේ අනුව සින්ක් තහඩුව ඉහත කෝෂයේ ඇනෝඩයයි. (1) සමීකරණය මගින් නිරූපණය වන්නේ ඇනෝඩය අසල සිදු වන ඔක්සිකරණ අර්ධ ප්‍රතික්‍රියාවයි. කොපර් ඉලෙක්ට්‍රෝඩය අසල ඉලෙක්ට්‍රෝන ලබා ගැනීමක් හෙවත් ඔක්සිහරණයක් සිදුවන බැවින් (2) ප්‍රතික්‍රියාව ඔක්සිහරණ අර්ධ ප්‍රතික්‍රියාව වේ.
ඍණ අග්‍රය කුමක් ද
සින්ක් — ඍණ අග්‍රය
සින්ක් තහඩුව මත ඉලෙක්ට්‍රෝන රඳවමින් සින්ක් පරමාණු ද්‍රාවණගත වන බැවින් කොපර් තහඩුවට සාපේක්ෂ ව සින්ක් තහඩුව ඍණ ලෙස ආරෝපණය වී ඇත.
කොපර් — ධන අග්‍රය
කොපර් තහඩුව වෙත ඉලෙක්ට්‍රෝන ගලා එන බැවින් කොපර් තහඩුව සින්ක් තහඩුවට සාපේක්ෂ ව ධන ලෙස ආරෝපණය වී ඇත.
| ඉලෙක්ට්‍රෝඩය | නම | අග්‍රය | අර්ධ ප්‍රතික්‍රියාව |
|---|---|---|---|
| සින්ක් | ඇනෝඩය | ඍණ | ඔක්සිකරණය |
| කොපර් | කැතෝඩය | ධන | ඔක්සිහරණය |
මතක තබා ගැනීමට
ඔක්සිකරණය = ඉලෙක්ට්‍රෝන පිට වීම; ඔක්සිහරණය = ඉලෙක්ට්‍රෝන ලබා ගැනීම. ඔක්සිකරණය සිදු වන්නේ ඇනෝඩයේ ය, ඔක්සිහරණය කැතෝඩයේ ය.
දෙක සෑම විට ම එකට සිදු වන්නේ ඇයි
ඉලෙක්ට්‍රෝන ගොඩ ගැසීමට හෝ අතුරුදන් වීමට නොහැකි ය. සින්ක් පිට කරන සෑම ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් ම වෙනත් දෙයක් විසින් ලබා ගත යුතු බැවින් එකවර ඔක්සිහරණයක් සිදු නොවී ඔක්සිකරණයක් කිසි විටෙක සිදු නොවේ — දෙක එකට රෙඩොක්ස් ප්‍රතික්‍රියාවක් ලෙස හැඳින්වේ. මැග්නීසියම් දහනය වන විට මෙන්, ද්‍රව්‍යයක් ඔක්සිජන් ලබා ගැනීම ලෙස ඔබ පෙර ඔක්සිකරණය හමු විය. ඉලෙක්ට්‍රෝන අර්ථ දැක්වීම එම අවස්ථාව ද ආවරණය කරයි: මැග්නීසියම් ඔක්සයිඩ්වල Mg2+ බවට පත් වීමට මැග්නීසියම් පරමාණු ඉලෙක්ට්‍රෝන පිට කරයි. සින්ක් හා අම්ලය වැනි ඔක්සිජන් කිසිසේත් නැති ප්‍රතික්‍රියා ද එය ආවරණය කරයි.
ඇනෝඩයේ ඔක්සිකරණය, කැතෝඩයේ ඔක්සිහරණය
සින්ක් - කොපර් කෝෂයේ ඍණ අග්‍රය වන ඇනෝඩයේ දී සින්ක් ඔක්සිකරණය වන අතර ධන අග්‍රය වන කොපර් කැතෝඩයේ දී හයිඩ්‍රජන් අයන ඔක්සිහරණය වේ.