ජලීය සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ්
දැන් ජලයේ දිය කළ සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් විද්‍යුත් - විච්ඡේදනය කරමු. ජලය තමන්ගේ ම අයන එකතු කරන අතර එය කැතෝඩයේ ඵලය වෙනස් කරයි.
ක්‍රියාකාරකම 12.2.2
අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය: සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් ද්‍රාවණයක්, කාබන් කූරු, සන්නායක කම්බි, 9 V බැටරියක්
කාබන් කූරු දෙක කම්බි මගින් බැටරියේ අග්‍රවලට සම්බන්ධ කරන්න. ඉන්පසු එම ඉලෙක්ට්‍රෝඩ දෙක, ජලීය සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් ද්‍රාවණය තුළ ගිල්වා නිරීක්ෂණය කරන්න (12.2.4 රූපය). නිරීක්ෂණ වාර්තා කරන්න.
නිරීක්ෂණය
ඉලෙක්ට්‍රෝඩ අසලින් වායු බුබුළු පිට වනු නිරීක්ෂණය කළ හැකි ය.
ද්‍රාවණය තුළ ප්‍රධාන වශයෙන් Na+ හා Cl- අයන ඇත. මීට අමතර ව ජල අණු ඉතා මඳ වශයෙන් විඝටනය වීමෙන් සෑදුණු H+ හා OH- අයන ද සුළු ප්‍රමාණයක් ඇත (12.2.5 රූපය).
ජලයේ ම අයන
ජලය සහසංයුජ බන්ධන ඇති අණුවකි. නමුත් සංශුද්ධ ජලයේ දී පවා ජල අණු කුඩා ප්‍රමාණයක් H+ හා OH- අයන බවට විඝටනය වන බව සොයා ගෙන ඇත. සංශුද්ධ ජලයේ 25 °C දී පවත්නා H+ හා OH- අයන සාන්ද්‍රණ 1.0 × 10-7 mol dm-3 වේ.
කැතෝඩය අසල (ඍණ)
ඍණ අග්‍රය වෙත ද්‍රාවණයේ ඇති Na+ අයන හා H+ ගමන් කරයි. සක්‍රියතා ශ්‍රේණියේ සෝඩියම්වලට වඩා පහළින් හයිඩ්‍රජන් පවතින නිසා, මෙහිදී ඔක්සිහරණය වන්නේ H+ අයනයි. මේ අනුව ඍණ අග්‍රය අසලින් හයිඩ්‍රජන් (H2) වායු බුබුළු පිට වේ.
ඇනෝඩය අසල (ධන)
ධන අග්‍රය වෙත ද්‍රාවණයේ ඇති Cl- අයන හා OH- අයන ආකර්ෂණය වේ. මෙහි දී ඔක්සිකරණය වීමට වැඩි නැඹුරුවක් ඇත්තේ Cl- අයනවලට ය. මේ අනුව ධන අග්‍රය අසලින් ක්ලෝරීන් (Cl2) වායු බුබුළු පිට වේ.
2H+ (aq) + 2e → H2 (g)
2Cl- (aq) → Cl2 (g) + 2e
2H+ (aq) + 2Cl- (aq) → H2 (g) + Cl2 (g)
(1) කැතෝඩය; (2) ඇනෝඩය; (1) + (2) සමස්ත
ඉතිරි වන්නේ කුමක් ද
ආරම්භයේ දී ද්‍රාවණය තුළ Na+, H+, Cl-, OH- යන අයන පැවතුණු අතර මෙයින් H+ හා Cl- යන අයන H2 හා Cl2 වායු අණු බවට පත් වෙමින් ඉවත් ව යයි. එම නිසා ද්‍රාවණය තුළ Na+ හා OH- අයන ඉතිරි වේ. එබැවින් මෙම ප්‍රතික්‍රියාව කාර්මික ව සෝඩියම් හයිඩ්‍රොක්සයිඩ් (NaOH) නිපදවීම සඳහා යොදා ගත හැකි බව ඔබට වැටහෙනු ඇත.
ලුණු වතුර හයිඩ්‍රජන්, ක්ලෝරීන් හා NaOH දෙයි
විලීන ලුණු කැතෝඩයේ සෝඩියම් දෙයි; ලුණු ද්‍රාවණය ඒ වෙනුවට හයිඩ්‍රජන් දෙයි, මන්ද Na+ ට පෙර H+ ඔක්සිහරණය වේ. ද්‍රාවණයේ සෝඩියම් හයිඩ්‍රොක්සයිඩ් ඉතිරි වේ.