අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණය
ජනගහනය ඉහළ යාමත් සමඟ භාවිත කරන ද්‍රව්‍ය පරිභෝජනය වැඩි වේ. ස්වාභාවික අපද්‍රව්‍ය ක්‍රමයෙන් වියෝජනය වුවද ඒ සඳහා ගත වන කාලයට වඩා වැඩි වේගයෙන් පරිසරයට අපද්‍රව්‍ය එකතු වේ. ඒවායෙන් ඇති වන දුර්ගන්ධය නිසා පරිසරය දූෂණය වීම, රෝග පැතිරීම, ගමට සාපේක්ෂව නගරයේ ප්‍රධාන ගැටලුවක් වී පවතී.
එමෙන් ම වියෝජනය නොවන ද්‍රව්‍ය වන පොලිතීන්, ප්ලාස්ටික්, විදුලි කෝෂ, ඉලෙක්ට්‍රොනික අපද්‍රව්‍ය, විදුලි බල්බ හා වර්ණ මුද්‍රිත පත්තර කඩදාසි ආදිය පරිසරයට එකතු වීම නිරන්තරයෙන් සිදු වේ. මෙම අපද්‍රව්‍ය විනාශ කිරීම සඳහා පිළිස්සීමේ දී ඩයොක්සීන් වැනි අහිතකර වායු පරිසරයට එකතු වේ. මෙම අපද්‍රව්‍ය පස තුළ වළලා දැමීමෙන් පස දූෂණය වීම හා බැර ලෝහ පසට එකතු වේ. මේ පිළිබඳ ව ජනතාවගේ දැනුම හා අවබෝධය ඉතා අල්ප ය. ක්‍රමයෙන් පරිසරයට එකතු වන කුඩා ප්ලාස්ටික් කැබැල්ලක්, ජංගම දුරකථන බැටරියක්, CFL බල්බයක් මගින් මහත් ව්‍යසනයක් සිදුවිය හැකි බව අවබෝධ කර ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. එමෙන් ම මෙම අපද්‍රව්‍ය වෙන වෙන ම එකතු කර ප්‍රතිචක්‍රීකරණයට යොදා ගැනීම සඳහා සහාය දීම අප සැමගේ යුතුකමක් වන්නේ ය.
අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණයේ දී 4R මූලධර්මය යොදා ගැනේ.
Reuse
අප විසින් භාවිතයට ගනු ලබන ඕනෑම අමුද්‍රව්‍යයක් හෝ අපද්‍රව්‍යයක් එකවර ම ඉවත් නොකොට හැකිතාක් නැවත භාවිත කිරීම කළ යුතු ය. නිදසුන් - පොලිතීන්.
Reduce
අනවශ්‍ය ලෙස ද්‍රව්‍ය භාවිතය හැකිතාක් අවම කළ යුතු ය. නිදසුන් - රෝගී තත්ත්ව නොමැති අවස්ථාවල දී අනවශ්‍ය ලෙස ප්‍රතිජීවක ඖෂධ, විටමින් ආදිය භාවිතය අඩු කළ යුතු ය.
Replace
පරිසරයට අහිතකර ද්‍රව්‍ය වෙනුවට පරිසර හිතකාමී ද්‍රව්‍ය භාවිත කළ යුතු ය. නිදසුන් - රසායනික පොහොර වෙනුවට කාබනික පොහොර භාවිතය.
Recycle
විවිධ අමුද්‍රව්‍ය, සත්ත්ව මල ද්‍රව්‍ය හා අපද්‍රව්‍ය ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීමෙන් නැවත භාවිතයට ගැනීම සිදු කළ හැකි ය. නිදසුන් - සත්ත්ව මල ද්‍රව්‍යවලින් ජීව වායුව නිපදවීම, පොලිතීන් හා ප්ලාස්ටික් ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීමෙන් ඉන්ධන නිපදවීම.
R වල අනුපිළිවෙළ වැදගත් වන්නේ ඇයි
ප්‍රතිචක්‍රීකරණය ප්‍රයෝජනවත් වුව ද ද්‍රව්‍ය එකතු කිරීමට, පිරිසිදු කිරීමට හා නැවත සෑදීමට තවමත් ශක්තිය අවශ්‍ය වේ. අඩු කිරීම — අමතර මල්ල හෝ අනවශ්‍ය ඖෂධය මිල දී නොගැනීම — සියල්ල එකවර ඉතිරි කරයි. නැවත භාවිතය කිසිදු නැවත සෑදීමකින් තොරව වස්තුවක් ක්‍රියාත්මකව තබයි. හානිකර ද්‍රව්‍යයක් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම ගැටලුව එහි ප්‍රභවයේ දී ඉවත් කරයි. එබැවින් සිතීමේ හොඳම අනුපිළිවෙළ: පළමුව අපද්‍රව්‍ය වළක්වන්න, ඉන්පසු නැවත භාවිත කරන්න, ඉන්පසු ආරක්ෂිත ද්‍රව්‍ය තෝරන්න, ඉතිරිය ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කරන්න.
නැවත භාවිතය, අඩු කිරීම, ප්‍රතිස්ථාපනය, ප්‍රතිචක්‍රීකරණය
අපද්‍රව්‍ය වියෝජනය වන වේගයට වඩා වේගයෙන් එක්රැස් වේ; 4R මූලධර්මය එය කළමනාකරණය කරයි.