එදිනෙදා ද්‍රව්‍යවල කාබන්
එදිනෙදා ජීවිතයේ දී භාවිත කරන ද්‍රව්‍ය කිහිපයක් පහත 14.1 රූපයේ දැක්වේ.
රූපයක් එක් කළ යුතුය
ඉහත සියලු ද්‍රව්‍යවල සංයුතිය සලකා බැලූ විට ඒවායේ පොදු ලක්ෂණය වන්නේ සංඝටිත මූලද්‍රව්‍යයක් ලෙස කාබන් අඩංගු වීමයි. එසේ ම අප අවට පරිසරයේ හමු වන ශාකවල හා සතුන්ගේ ද එකී ප්‍රභවවලින් ලබාගන්නා සියලු ද්‍රව්‍යවල ද කාබන් බහුල ව අඩංගු ය.
මූලද්‍රව්‍ය විවිධ ආකාරයෙන් එකිනෙක සමඟ සංයෝජනය වී සංයෝග සුවිශාල සංඛ්‍යාවක් නිර්මාණය වේ. ඒවා අතරින් අති බහුතරයක් කාබන් මූලද්‍රව්‍යය අනෙකුත් මූලද්‍රව්‍ය සමඟ සංයෝජනය වී සාදන සංයෝග වේ. කාබන් අඩංගු සංයෝගවල බහුලතාව මෙන් ම එම සංයෝග දක්වන සුවිශේෂ රසායනික ලක්ෂණ හේතුකොටගෙන රසායන විද්‍යාවේ වෙන ම ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස කාබනික රසායනය හදාරනු ලැබේ.
කාබනික සංයෝග
කාබන් අඩංගු සංයෝග පොදුවේ කාබනික සංයෝග ලෙස හැඳින්වේ. කාබනික සංයෝගවල අනිවාර්ය මූලද්‍රව්‍යයක් ලෙස කාබන් අඩංගු අතර ඊට අමතර ව හයිඩ්‍රජන්, ඔක්සිජන්, නයිට්‍රජන්, හැලජන, පොස්පරස්, සල්ෆර් වැනි මූලද්‍රව්‍ය ද අඩංගු වේ.
සෑම කාබන් සංයෝගයක් ම කාබනික නොවේ
කාබන්වල ඔක්සයිඩ වන කාබන් ඩයොක්සයිඩ් (CO2) හා කාබන් මොනොක්සයිඩ් (CO), සෝඩියම් කාබනේට් (Na2CO3) හා සෝඩියම් බයිකාබනේට් (NaHCO3) වැනි කාබනේට හා බයිකාබනේට ද කාබනික සංයෝග ලෙස නොසැලකේ.
අධ්‍යයනයේ පහසුව සඳහා කාබනික සංයෝග විවිධ ආකාරයට වර්ගීකරණය කෙරේ. කාබනික සංයෝගයේ ඇති සංඝටක මූලද්‍රව්‍ය පදනම් කරගෙන වර්ග කිරීම එක් ක්‍රමයකි. ඒ අතරින් සරලතම කාබනික සංයෝග කාණ්ඩය වන්නේ කාබන් හා හයිඩ්‍රජන් පමණක් අඩංගු සංයෝග වන හයිඩ්‍රොකාබන ය.
කාබන් මෙතරම් සංයෝග සාදන්නේ ඇයි
කාබන් පරමාණුවකට එහි බාහිර කවචයේ ඉලෙක්ට්‍රෝන හතරක් ඇති බවත් මෙතේන්හි මෙන් සහසංයුජ බන්ධන හතරක් සාදන බවත් 10 ශ්‍රේණියේ දී ඔබ දුටුවේ ය. කාබන් විශේෂ වන්නේ එහි පරමාණුවලට එකිනෙක සමඟ ද නැවත නැවත බැඳී, ඒවා අතර ඒක හෝ ද්විත්ව බන්ධන සහිත ඕනෑම දිගකින් යුත් දාම හා වළලු සෑදිය හැකි බැවිනි. වෙනත් කිසිදු මූලද්‍රව්‍යයක් පාහේ මෙතරම් නිදහසේ මෙය නොකරයි. එබැවින් කාබන් පරමාණු කිහිපයක් හා හයිඩ්‍රජන් ස්වල්පයක් ආකාර දහස් ගණනකට පෙළගැස්විය හැකි ය — 14.1 රූපයේ ඉන්ධන, ප්ලාස්ටික්, රෙදි හා ආහාර සියල්ල කාබන් මත ගොඩනැගී ඇත්තේ එබැවිනි.
කාබනික රසායනය යනු කාබන් රසායනයයි
කාබනික සංයෝගවල කාබන් අඩංගු වේ (එහි ඔක්සයිඩ, කාබනේට හා බයිකාබනේට හැර). හයිඩ්‍රොකාබනවල අඩංගු වන්නේ කාබන් හා හයිඩ්‍රජන් පමණි.