පළමු අර්ධ වටය
ඉහත සඳහන් කළ කොටස් සියල්ල එකලස් කළ මෝටරයක පෙනුම 13.14 රූපයේ පෙන්වා ඇත. අතර එම මෝටරයේ ක්‍රියාකාරීත්වය තේරුම් ගැනීම සඳහා එම කොටස් සරල ආකාරයකින් පෙන්වන රූපසටහනක් 13.15 රූපයේ දක්වා ඇත. මෝටරයේ දඟරය 13.15 රූපයේ පෙන්වා ඇත්තේ ABCD නම් තනි වටයක් ලෙසය. එය දෙපස චුම්බක ධ්‍රැව දෙකක් තබා ඇත.
රූපයක් එක් කළ යුතුය
දඟරය X සහ Y පැළි වළලු දෙකට සම්බන්ධ කර ඇති අතර P සහ Q ඇතිලි දෙක S බැටරියට සම්බන්ධ කර ඇත.
රූපයක් එක් කළ යුතුය
ධාරාව අනුගමනය කිරීම
- මෝටරයට ධාරාව සැපයීම ආරම්භ කළ විට ධාරාව P ස්පර්ශකයෙන් X පැළි වළල්ලට ඇතුළු වී කම්බි රාමුව දිගේ ABCD දිශාවට ගමන් කර Y පැළි වළල්ලට පැමිණ Q ස්පර්ශකයෙන් පිට වී ඉවතට පැමිණෙයි.
- මෙහි දී චුම්බක ක්ෂේත්‍රයේ තිබෙන රාමුවේ AB දෙසටත් CD දෙසටත් ධාරාව ගලනු ලැබේ.
- AB සහ CD සඳහා ෆ්ලෙමිංගේ වමත් නීතිය යොදා බලය යෙදෙන දිශාව සොයා ගන්න. එවිට AB කොටස මත පහළටත් CD කොටස මත ඉහළටත් බල යෙදෙන බව ඔබට පෙනෙනු ඇත. මෙහි දී ඇති වන බල යුග්මය නිසා ආමේචරය දක්ෂිණාවර්තව භ්‍රමණය වේ.
BC හා DA පැති ගණන් නොගන්නේ ඇයි
වටයට පැති හතරක් ඇතත් ධ්‍රැව අතර ක්ෂේත්‍රය හරහා යන්නේ AB හා CD පමණි. BC දුර කෙළවරේ ක්ෂේත්‍රයේ දිශාව දිගේ යන අතර DA වළලු වෙත යයි; ක්ෂේත්‍රය දිගේ පිහිටි කම්බියකට බලයක් නොදැනෙන අතර වළලු වෙත යන කම්බි හිඩැසෙන් පිටත ය. එබැවින් මුළු භ්‍රමණ ආචරණය ම පැමිණෙන්නේ AB හා CD වලිනි. ඒවායේ ධාරා ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවලට — එක් පැත්තක් දිගේ පිටතට හා අනෙක දිගේ ආපසු — යන බැවින් ඒවා මත බල ද ප්‍රතිවිරුද්ධ ය; එකක් පහළට, අනෙක ඉහළට; එක් දිශාවකට තල්ලුවක් නොව බල යුග්මයක් සාදන්නේ හරියට ම එයයි.
AB මත පහළට, CD මත ඉහළට: දක්ෂිණාවර්ත
ABCD ධාරාව සමඟ වමත් නීතිය AB පහළට හා CD ඉහළට තල්ලු කරන බැවින් ආමේචරය දක්ෂිණාවර්තව භ්‍රමණය වේ.