ඩයිසැකරයිඩ (Disaccharides)
ඔබ තේ එකට දමන සීනි, එනම් සුක්‍රෝස්, ඩයිසැකරයිඩයකි. "ඩයි" යනු දෙක යන්නයි. මොනොසැකරයිඩ අණු දෙකක් එකිනෙක බැඳුණු විට ඩයිසැකරයිඩයක් සෑදේ. එම බැඳීම සිදු වන විට ජල අණුවක් ඉවත් වේ.
2C6H12O6 ⇌ C12H22O11 + H2O
ඊතල දෙපසට ම යොමු වී ඇත්තේ මෙම ප්‍රතික්‍රියාව දෙපසට ම සිදු විය හැකි නිසා ය.
ප්‍රතික්‍රියාව ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවට ද සිදු විය හැකි ය. ඩයිසැකරයිඩයකට ජල අණුවක් එකතු කර එය නැවත මොනොසැකරයිඩ දෙකකට කැඩිය හැකි ය. මෙය ජල විච්ඡේදනය යි. (ජල විච්ඡේදනයේ දී ජල අණුවක් H+ සහ OH- ලෙස කොටස් දෙකකට වෙන් වී, අණුවේ කැඩෙන ස්ථානයේ දෙපසට එකතු වේ. එවිට එක් විශාල අණුවක් කුඩා අණු දෙකක් බවට පත් වේ.) ඔබ ආහාරයට ගන්නා සීනි ආහාර ජීරණ පද්ධතිය තුළ බිඳී යන්නේ මේ ආකාරයටයි.
ඩයිසැකරයිඩවල පොදු ලක්ෂණ
මොනොසැකරයිඩ මෙන් ම ඩයිසැකරයිඩ ද:
- ස්ඵටික ලෙස පවතී.
- ජලයේ දිය වේ.
- පැණි රසයක් ඇත.
ඩයිසැකරයිඩ තුන සසඳමු
| වර්ගය | හමු වන තැන් | දැනගත යුතු කරුණු |
|---|---|---|
| මෝල්ටෝස් | පැළ වෙමින් පවතින (ප්‍රරෝහණය වන) බීජ |
|
| සුක්‍රෝස් | සුදු සීනි සහ රතු සීනි, උක් සහ බීට්, සමහර පලතුරු, ෆ්ලෝයමය හරහා ගමන් කරන යුෂ |
|
| ලැක්ටෝස් | කිරි සහ කිරි ආහාර |
|
රටාවක් හඳුනා ගනිමු
ඉහත වගුවේ "+" ලකුණු දෙස හොඳින් බලන්න. ඩයිසැකරයිඩ තුනෙහි ම එක් කොටසක් ග්ලූකෝස් ය. එකිනෙකට වෙනස් වන්නේ දෙවන කොටස පමණි — එය ග්ලූකෝස්, පෘක්‍ටෝස් හෝ ගැලැක්ටෝස් විය හැකි ය.
