ලිපිඩවල වැදගත්කම
"මේදය" යන වචනය ඇසූ විට බොහෝ දෙනා ගේ සිතට නැ‍‍ඟ‍ෙන්නේ සෞඛ්‍යයට අහිතකර ස්ථුලතාව වැඩි කරන මේදය ගැන ය. නමුත් ලිපිඩ ජීවීන්ගේ පැවැත්ම පිණිස ප්‍රධාන සේවා හයක් සපයයි.
1. ශක්ති ප්‍රභවයක් ලෙස
කාබොහයිඩ්‍රේට හා ප්‍රෝටීන මෙන් ලිපිඩ ද ශක්තිය සපයයි. නමුත් අනෙකුත් පෝෂක ග්‍රෑම් එකක් හා ලිපිඩ ග්‍රෑම් එකක් සැසඳූ විට, ලිපිඩ දහනයෙන් ලැබෙන ශක්තිය අනෙක් දෙකට වඩා බොහෝ වැඩි ය.
2. ව්‍යුහාත්මක සංඝටක සෑදීම සඳහා
සෑම සෛල පටලයක් ම — විශේෂයෙන් සෛලය වට කර ඇති ප්ලාස්ම පටලය — තනා ඇත්තේ ප්‍රධාන වශයෙන් ලිපිඩවලිනි. මේ සඳහා දායක වන ප්‍රධාන ලිපිඩ දෙක පොස්ෆොලිපිඩ සහ කොලෙස්ටරෝල් ය.
3. ජල සංරක්ෂණය සඳහා
ශාක පත්‍රයක් දිලිසෙන්නේ ඇයි දැයි ඔබ සිතා තිබේ ද? ශාක මතුපිට කියුටින් නම් ඉටි ආවරණයක් ඇති අතර, එය ජලය වාෂ්ප වී යාම වළක්වයි. බොහෝ සතුන්ගේ සමේ ද ඉටි ඇති නිසා ඔවුන්ගේ සිරුර විජලනය නොවේ. මෙය කළ හැක්කේ ලිපිඩ හරහා ජලයට ගමන් කළ නොහැකි (අපාරගම්‍ය) නිසා ය.
4. දේහ උෂ්ණත්වය පවත්වා ගැනීම සඳහා
කුරුල්ලන් හා ක්ෂීරපායින් වැනි, සිරුරේ උෂ්ණත්වය නියත ව තබා ගන්නා (අචලතාපී) සතුන්ගේ සමට යටින් මේද තට්ටුවක් (අධඃචර්මීය මේදය) ඇත. එය ඝන කබායක් මෙන් තාපය පිට වීම අඩු කරයි. ධ්‍රැවීය වලසා වැනි සීතල ප්‍රදේශවල සතුන්ගේ මෙම මේද තට්ටුව ඉතා ඝන ය.
5. අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රියවල ආරක්ෂාව සඳහා
වකුගඩු, හෘදය වැනි අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රිය වට කර ඇති මේද ස්තර, පිටතින් එල්ල වන ගැටීම් හා කම්පන උරා ගනී. එනම් ඒවා ඉන්ද්‍රිය වටා මෘදු කොට්ටයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.
6. ඇතැම් හෝර්මෝන සංශ්ලේෂණය සඳහා
කශේරුකාවන්ගේ (පෘෂ්ඨවංශීන්ගේ) සමහර හෝර්මෝන නිපදවීමට අමුද්‍රව්‍ය ලෙස ලිපිඩ අවශ්‍ය ය. උදාහරණ: ඊස්ට්‍රජන්, ටෙස්ටොස්ටෙරෝන් සහ කෝටිසෝන්.
මතක තබා ගන්න
කාබොහයිඩ්‍රේට = ඉක්මනින් වැය වන ඉන්ධන. ලිපිඩ = දිගු කලක් ගබඩා කරන ඉන්ධන සහ තාප පරිවාරකය. ප්‍රෝටීන = සිරුරේ යන්ත්‍ර සහ ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය.