ප්‍රෝටීනවල වැදගත්කම
සිරුරේ "බහු කාර්ය සේවකයා" ප්‍රෝටීන යැයි කිව හැකි ය. ඒවා ප්‍රධාන ආකාර පහකින් ජීවීන්ට සේවය කරයි.
1. ශක්ති ප්‍රභවයක් ලෙස
සිරුර ප්‍රෝටීන ශක්තිය සඳහා යොදන්නේ අන්තිම උපක්‍රමය ලෙස පමණි. කාබොහයිඩ්‍රේට සහ මේදවලින් ලැබෙන ශක්තිය ප්‍රමාණවත් නොවන අවස්ථාවල දී පමණක් ප්‍රෝටීන බිඳ දමා ශක්තිය ලබා ගනී.
2. ව්‍යුහාත්මක කොටස් සෑදීම සඳහා
සිරුර ගොඩනගන ද්‍රව්‍යවලින් ප්‍රධාන එකක් ප්‍රෝටීන ය. සෛල පටලයේ වැදගත් කොටසක් ප්‍රෝටීනවලින් සෑදී ඇත. සතුන්ගේ සම්බන්ධක පටකවල කොලැජන් ද, හිසකෙස් සහ කුරුලු පිහාටුවල කෙරටින් ද ඇත.
3. එන්සයිම (enzymes) ලෙස ක්‍රියා කිරීම
ජීවියෙකු තුළ සිදු වන සෑම ජෛව රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවක් ම වේගවත් කරන්නේ එන්සයිම ය. එම එන්සයිම සියල්ල ම ප්‍රෝටීනවලින් තැනී ඇත.
4. හෝර්මෝන (hormones) ලෙස ක්‍රියා කිරීම
සිරුරේ කොටස් අතර පණිවිඩ රැගෙන යමින්, ඒවා සමායෝජනය කිරීමටත් අභ්‍යන්තර තත්ත්වය ස්ථාවර ව (සමස්ථිතිය) තබා ගැනීමටත් උදව් වන හෝර්මෝන බොහොමයක් ප්‍රෝටීන ය. උදාහරණ: ඉන්සියුලින් සහ වර්ධක හෝර්මෝනය.
5. ප්‍රතිදේහ (antibodies) ලෙස ක්‍රියා කිරීම
රෝග ඇති කරන ක්ෂුද්‍රජීවීන් සිරුරට ඇතුළු වූ විට, ඔවුන්ට එරෙහි ව සටන් කිරීමට සිරුර ප්‍රතිදේහ නිපදවයි. එම ප්‍රතිදේහ ද ප්‍රෝටීන ය. ඒ අනුව ඔබේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ (immune system) ආයුධ වන්නේ ප්‍රෝටීන ය.
මතක තබා ගන්න
සරල ව කිවහොත්: කාබොහයිඩ්‍රේට යනු සිරුරේ ඉන්ධනය යි. ප්‍රෝටීන යනු සිරුර ගොඩනගන ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය සහ එය ක්‍රියාත්මක කරවන යන්ත්‍ර යි.