බැර ලෝහ
සාපේක්ෂ ව ඉහළ ඝනත්වයක් හෝ ඉහළ සාපේක්ෂ පරමාණුක ස්කන්ධයක් සහිත ලෝහ බැර ලෝහ ලෙස හැඳින්වේ. පාවිච්චියට ගත් හා අබලි ලෝහ, උපකරණ හා වාහනවල ඇති ලෝහ පරිසරයට එකතු වේ. ඇතැම් බැර ලෝහ විශේෂිත ප්‍රදේශවල පසේ ස්වාභාවික ව පවතී.
රූපයක් එක් කළ යුතුය
| බැර ලෝහය | පරිසරයට නිදහස් වන ක්‍රම |
|---|---|
| කැඩ්මියම් (Cd) | විවිධ කාර්මික අපද්‍රව්‍ය, සින්ක් පතල්වලින් පිට කෙරෙන අපද්‍රව්‍ය, ලෝහාලේපනය, තැඹිලි පැහැති වර්ණක නිපදවීම |
| ආසනික් (As) | කෘෂි රසායනික ද්‍රව්‍ය අධික ලෙස භාවිතය |
| ලෙඩ්/ඊයම් (Pb) | ලෙඩ් එකතු කරන ලද පෙට්‍රල් දහනය |
| රසදිය (Hg) | ගල් අඟුරු භාවිතය, උෂ්ණත්වමාන හා පීඩනමාන කැඩී බිඳී යාම, නැව් මත ආලේප කරන තීන්ත, කාර්මික අපද්‍රව්‍ය |
| ක්‍රෝමියම් (Cr) | තීන්ත, සිමෙන්ති, කඩදාසි, රබර් ආදියේ වර්ණක ලෙස යොදාගැනීම |
කොපර් (Cu), මැංගනීස් (Mn) හා සින්ක් (Zn) ද බැර ලෝහ ලෙස ලැයිස්තු ගත කෙරේ.
පැවරුම 15.7
නිවසේ පරිහරණය කරන විවිධ ද්‍රව්‍ය හා භාණ්ඩ ලැයිස්තුගත කරන්න. ඒවායේ අඩංගු බැර ලෝහ සහ එමගින් මිනිසාට සහ පරිසරයට සිදුවන හානිය සඳහන් කරන්න.
නිදසුන්: බැටරි (කැඩ්මියම්, ලෙඩ්, රසදිය) — ජලයට කාන්දු වුවහොත් වකුගඩු හා ස්නායුවලට හානිකර; උෂ්ණත්වමාන හා ප්‍රතිදීපන පහන් (රසදිය) — බිඳුණු විට විෂ වාෂ්ප; පැරණි තීන්ත (ලෙඩ්, ක්‍රෝමියම්) — ළමුන්ගේ මොළයට හානිකර.
බැර ලෝහ මෙතරම් හානිකර වන්නේ ඇයි
බැර ලෝහ මූලද්‍රව්‍ය වේ: බැක්ටීරියාවලට හෝ දේහයට ඒවා බිඳ හෙළිය නොහැකි බැවින් ඒවා කිසි විටෙක ඉවත් නොවේ. ජලය හෝ ආහාර සමඟ ගත් විට දේහයට ඒවා පහසුවෙන් ඉවත් කළ නොහැකි අතර ඒවා වසරින් වසර වකුගඩු, අක්මාව, අස්ථි හා ස්නායුවල එක්රැස් වේ. එබැවින් වරකට කුඩා ප්‍රමාණ බරපතල හානියක් දක්වා එකතු විය හැකි ය. කැඩ්මියම්, ලෙඩ් හා ආසනික් පරිච්ඡේදයේ පසුව සාකච්ඡා කරන ශ්‍රී ලංකාවේ නිදන්ගත වකුගඩු රෝගයේ සැක සහිත ද්‍රව්‍ය අතර වේ.
බැර ලෝහ එක්රැස් වේ
රසදිය, ආසනික්, ක්‍රෝමියම්, කැඩ්මියම්, ලෙඩ්, කොපර්, මැංගනීස් හා සින්ක් කර්මාන්ත, කෘෂි රසායන, ඉන්ධන හා ඉවත දැමූ උපකරණවලින් පැමිණ දේහයේ එක්රැස් වේ.