කාබනික හා අකාබනික සංයෝග
සජීව පදාර්ථය තනා ඇති රසායනික සංයෝග සියල්ල එක් ප්‍රශ්නයකින් කොටස් දෙකකට වෙන් කළ හැකි ය: "මේ සංයෝගයේ කාබන් තිබේ ද?"
පිළිතුර "ඔව්" නම් — එනම් අණුව තුළ කාබන් ඇත්නම් — එය කාබනික (Organic) සංයෝගයකි. පිළිතුර "නැත" නම් — එනම් අණුවේ කාබන් නොමැති නම් — එය අකාබනික (Inorganic) සංයෝගයකි.
"අකාබනික" යන නම දුටු විට ඒවා ජීවයට එතරම් වැදගත් නොවේ යැයි සිතීම වැරදි ය. ජලය, ඛනිජ ලවණ සහ වායු නොමැති ව කිසිදු සෛලයකට පැවතිය නොහැක. උදාහරණයක් ලෙස, බොහෝ ජීවීන්ගේ සිරුරු බරින් තුනෙන් දෙකක් (2/3) පමණ ම අකාබනික සංයෝගයක් වන ජලය වේ.
මතක තබා ගන්න
සංයෝගයක් කාබනික ද අකාබනික ද යන්න බලන මූලික රීතිය නම් අණුවේ කාබන් තිබීම හෝ නොතිබීම යි. නමුත් මෙම රීතියට ව්‍යතිරේක කිහිපයක් ඇත. පහත සංයෝගවල කාබන් තිබුණ ද, ඒවා සලකනු ලබන්නේ අකාබනික ලෙස ය:
- කාබන් ඩයොක්සයිඩ් (CO2)
- කාබන් මොනොක්සයිඩ් (CO)
- කාබනේට (-CO3)
- බයිකාබනේට (-HCO3)